Με την αυξανόμενη πρόοδο της ιατρικής, ιδίως με τις τεχνολογίες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, τα ομοφυλόφιλα ζευγάρια μπορούν πιο εύκολα να αποκτήσουν παιδιά — είτε το παιδί δεν έχει γενετική σχέση μαζί τους είτε σχετίζεται μόνο με έναν γονέα. Υπάρχει μια τρέχουσα δημόσια συζήτηση σχετικά με αυτό, καθώς εγείρει ορισμένα σημαντικά ζητήματα σχετικά με τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει στην ανάπτυξη του παιδιού το να μεγαλώνει σε ένα ζευγάρι του ίδιου φύλου— ιδιαίτερα στην ψυχολογική ανάπτυξη και την ψυχική υγεία.
Η επικρατούσα άποψη είναι ότι δεν υπάρχει διαφορά στην ψυχολογική ανάπτυξη και την συναισθηματική υγεία ενός παιδιού που μεγαλώνει σε ζευγάρι του ίδιου φύλου σε σύγκριση με παιδιά ετερόφυλου ζευγαριού με μητέρα και πατέρα. Ωστόσο, ορισμένοι υποστηρίζουν ότι δεν ανιχνεύεται αξιόλογη στατιστική έρευνα λόγω μεθοδολογικών περιορισμών, όπως το πολύ μικρό μέγεθος δείγματος και το μεροληπτικό δείγμα (στην περίπτωση των ζευγαριών που προσφέρονται εθελοντικά να λάβουν μέρος).
Αυξημένη συχνότητα προβλημάτων ψυχικής υγείας
Υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι έχει αναδρομικά διαπιστωθεί πως υπάρχει αυξημένος κίνδυνος κατάθλιψης μεταξύ των ενηλίκων που μεγάλωσαν από γονείς του ίδιου φύλου. Ωστόσο, οι περισσότερες μελέτες σχετικά με τις επιπτώσεις των ζευγαριών του ίδιου φύλου στο παιδί δεν αναφέρουν διαφορές στην ψυχολογική ευημερία, αλλά αυτό μπορεί απλώς να οφείλεται στα μικρά δείγματα γονέων του ίδιου φύλου, πράγμα που σημαίνει ότι η έρευνα εξαρτήθηκε από βολικά δείγματα που στρατολογήθηκαν από εκδηλώσεις ΛΟΑΤΚΙ, διαφημίσεις σε εφημερίδες, διαδίκτυο κ.λπ. Μεταξύ των λίγων που μπορεί να έχουν προσφερθεί εθελοντικά, υπάρχει ισχυρή διαπίστωση για μεροληψία θετικής αναφοράς λόγω της αποφασιστικότητάς τους να συμμετάσχουν. Όμως οι μελέτες δεν εξετάζουν τις επιπτώσεις στην ψυχολογική ευημερία των παιδιών αργότερα, όταν ενηλικιωθούν. Αυτό ανατρέπει την υπόθεση «καμία διαφορά», και υποστηρίζει ότι τα παιδιά με γονείς του ίδιου φύλου διατρέχουν κίνδυνο για ψυχολογικά προβλήματα.
Στιγματισμός και διακρίσεις
Η συχνότητα των προβλημάτων ψυχικής υγείας, που τείνει να είναι υψηλότερη σε παιδιά που μεγαλώνουν από ζευγάρια του ίδιου φύλου σε σύγκριση με ζευγάρια αντίθετου φύλου, μπορεί να είναι πιο έμμεσο αποτέλεσμα, π.χ. λόγω των επιπτώσεων του στιγματισμού/διακρίσεων σε βάρος οικογενειών με γονείς του ίδιου φύλου. Έχει διαπιστωθεί ότι παιδιά και έφηβοι με γονείς του ίδιου φύλου επηρεάζονται αρνητικά συναισθηματικά όταν αυτά και οι οικογένειές τους εκτίθενται σε ομοφοβία, διακρίσεις, προκαταλήψεις και κοινωνικό στίγμα. Τα καταφέρνουν καλύτερα όταν ζουν σε κοινότητες που έχουν νοοτροπίες μεγαλύτερης αποδοχής. Αυτό αποδεικνύεται σε μια μελέτη του 2008 που συνέκρινε την ευημερία των παιδιών του ίδιου φύλου που μεγάλωσαν στις ΗΠΑ με εκείνων που μεγάλωσαν στην Ολλανδία. Βρέθηκε ότι τα αμερικανικά παιδιά ήταν πιο πιθανό να βιώσουν ομοφοβικό εκφοβισμό και λιγότερο πιθανό να αποκαλύψουν τη δομή της οικογένειάς τους από εκείνα που μεγάλωσαν στην Ολλανδία. Αυτό είναι πιθανό να οφείλεται στη μεγαλύτερη αποδοχή των σχέσεων του ίδιου φύλου στην Ολλανδία, η οποία νομιμοποίησε τους γάμους του ίδιου φύλου το 2001, πολύ νωρίτερα από τις ΗΠΑ.
Αυτό σημαίνει ότι ένας παράγοντας-κλειδί που επηρεάζει αρνητικά την προσαρμογή του παιδιού είναι η προκατάληψη που προκύπτει σε περιβάλλοντα εκτός οικογενειακών κύκλων. Ο στιγματισμός θεωρείται βασικός παράγοντας που επηρεάζει την ευημερία των παιδιών σε οικογένειες του ίδιου φύλου. Πολυάριθμες μελέτες διαπίστωσαν ότι όταν γίνεται αντιληπτός στιγματισμός/ομοφοβικός εκφοβισμός, τα παιδιά με γονείς του ίδιου φύλου είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν προβλήματα στην ψυχοκοινωνική τους ανάπτυξη. Ως εκ τούτου, τα παιδιά με γονείς του ίδιου φύλου διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο ψυχολογικών προβλημάτων αλλά με πιο έμμεσο τρόπο, λόγω του στίγματος και των διακρίσεων που μπορεί να αντιμετωπίσουν στην κοινωνία, ιδιαίτερα όταν η κοινωνία στην οποία ζουν δεν αποδέχεται την ομοφυλοφιλία.
Ομόφυλοι γονείς: το να μεγαλώνεις χωρίς μητέρα ή χωρίς πατέρα
Αν και η παραπάνω έρευνα δείχνει ότι το να μεγαλώνει ένα παιδί σε ζευγάρι του ίδιου φύλου μπορεί να έχει επιζήμιες συνέπειες λόγω στιγματισμού και διακρίσεων, η σύγχρονη έρευνα προτείνει ότι οι δυσάρεστες συνέπειες έχουν να κάνουν περισσότερο με το μεγάλωμα χωρίς μητέρα ή χωρίς πατέρα και τον ρόλο τους στην παιδική ανάπτυξη. Η έρευνα των κοινωνικών επιστημών υποδηλώνει ότι οι μητέρες και οι πατέρες έχουν μοναδικούς ρόλους στην ανάπτυξη της παιδικής ηλικίας.
Οι μητέρες τείνουν να είναι πιο καταπραϋντικές, να ανταποκρίνονται στις χαρακτηριστικές κραυγές του παιδιού (δηλαδή μπορούν να κάνουν διάκριση μεταξύ των κραυγών πείνας/πόνου), εντοπίζουν συναισθήματα στις εκφράσεις του προσώπου. Τα βρέφη προτιμούν τις μητέρες όταν αναζητούν ανακούφιση από την πείνα, τον φόβο, την αγωνία. Τα παιδιά που στερήθηκαν τη μητρική φροντίδα κατά τη διάρκεια παρατεταμένων περιόδων στην πρώιμη ζωή τους δεν είχαν αισθήματα, είχαν επιφανειακές σχέσεις και παρουσίαζαν εχθρικές ή αντικοινωνικές τάσεις, καθώς εξελίχθηκαν στην ενηλικίωση. Αυτό υποδηλώνει ότι τα παιδιά που ανατρέφονται από ένα γκέι ζευγάρι στερούνται αυτούς τους μοναδικούς ρόλους της μητέρας που οι πατέρες τους εκπληρώνουν λιγότερο επαρκώς, και αυτό μπορεί να έχει επιζήμια επίδραση στην ψυχοκοινωνική τους ανάπτυξη.
Μελέτη του 2009 έδειξε ότι γυναίκες που μεγάλωσαν με γκέι πατέρες ήταν λιγότερο άνετες με την οικειότητα, έδειχναν λιγότερη εμπιστοσύνη στους άλλους και βίωναν περισσότερο άγχος στις σχέσεις τους, γεγονός που υποδηλώνει ότι η ανατροφή παιδιών σε ζευγάρια ομοφυλόφιλων μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχολογική ευεξία. Εξάλλου, τα άτομα που συλλαμβάνονται από δότες τα πήγαν χειρότερα σε τομείς όπως η κατάθλιψη και η κατάχρηση ουσιών σε σύγκριση με τα παιδιά που συνελήφθησαν φυσιολογικά. Οι άνδρες σε ομοφυλοφιλικά συνδικάτα μπορεί να αναζητήσουν παιδιά μέσω παρένθετων μητέρων, ωστόσο βρέθηκε σε μια μελέτη του 2013 ότι η έλλειψη σύνδεσης της εγκυμοσύνης με τη μητέρα συνιστούσε πρόβλημα – αυτά τα παιδιά εμφάνιζαν περισσότερα συναισθηματικά προβλήματα όπως άγχος και κατάθλιψη. Ως εκ τούτου, όχι μόνο η ανατροφή από ένα ομόφυλο ζευγάρι γενικά εκθέτει το παιδί σε κίνδυνο ψυχολογικών προβλημάτων, αλλά ιδιαίτερα η ανατροφή από γκέι πατέρες, καθώς το παιδί χάνει τους μοναδικούς ρόλους της μητέρας λόγω της απουσίας μιας γυναικείας φιγούρας.
Σύγχυση ταυτότητας φύλου
Οι θεωρητικοί κοινωνικής μάθησης τονίζουν τη σημασία των γονέων και υποστηρίζουν ότι κάθε γονέας λειτουργεί ως πρότυπο φύλου για παιδιά του ίδιου φύλου με αυτόν/αυτή καθώς το παιδί θα παρατηρήσει και θα μιμηθεί τη συμπεριφορά και τις στάσεις που σχετίζονται με τον γονέα του ίδιου φύλου με αυτό. Δύο λεσβίες μητέρες θα επηρεάσουν αρνητικά την ταυτότητα φύλου, τη συμπεριφορά και τον σεξουαλικό προσανατολισμό ενός παιδιού. Το ίδιο ισχύει και για δύο gay πατέρες. Από τη βιολογική προσέγγιση της ψυχολογίας, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι το φύλο καθορίζεται από γενετικές επιρροές (δηλαδή φυλετικά χρωμοσώματα και ορμόνες), ενώ από τη γνωστική προσέγγιση των ψυχολογικών, τα πρότυπα φύλου είναι πιο κρίσιμα για την ανάπτυξη του φύλου.
Μελέτες σχετικά με την επίδραση των προτύπων στα ψυχολογικά προβλήματα είναι ότι τα στοιχεία της ταυτότητας φύλου συνδέονται με την ψυχοκοινωνική προσαρμογή, ιδιαίτερα με την καθολική αυτοεκτίμηση και την κοινωνική ικανότητα. Τα παιδιά με ισχυρότερη αίσθηση της ταυτότητας του φύλου έχουν πιο ευνοϊκή καθολική αυτοεκτίμηση και κοινωνική ικανότητα. Ως εκ τούτου, το παιδί που μεγαλώνει με γονείς του αντίθετου φύλου με το δικό του (π.χ. αγόρι με δύο μητέρες, κορίτσι με δύο πατέρες) μπορεί να έχει ασυνήθιστη ανάπτυξη του φύλου του, οπότε μπορεί να μην έχει αισθήματα αυτοεκτίμησης πράγμα που μπορεί να οδηγήσει σε ψυχολογικά προβλήματα, ακριβώς λόγω βαθιά ριζωμένων προβλημάτων έλλειψης αυτοεκτίμησης.
Υπάρχουν βάσιμα στατιστικά στοιχεία που υποδηλώνουν ότι η ανατροφή παιδιών σε οικογένειες του ίδιου φύλου τα προδιαθέτει σε προβλήματα ψυχικής υγείας καθώς η συχνότητα είναι υψηλότερη σε ενήλικες που μεγάλωσαν σε αυτού του τύπου οικογένειες.
Αποσπάσματα από μελέτη του Πανεπιστημίου του Cambridge
Μετάφραση από τη Μαρία Σεφέρου
Tags: γάμος ομόφυλων, διακρίσεις, εκφοβισμός, ΛΟΑΤΚΙ, ομοφοβία, στιγματισμός, ταυτότητα φύλου, τεκνοθεσία, ψυχική υγεία
