Αναρτήθηκε στο vtforeignpolicy από τον Drago Bosnic
December 6, 2024
By Jim Aristopoulos, κοινωνικός ανθρωπολόγος και ιστορικός.
Τα πρόσφατα γεγονότα στη Συρία, ιδιαίτερα η βάναυση εισβολή στο Χαλέπι από τρομοκράτες που υποστηρίζονται από την Τουρκία και συγκεκριμένα από τη Hayat Tahrir al-Sham μαζί με τον al Jays al Watani as-Suri (Συριακός εθνικός στρατός) και η επακόλουθη κατάληψη της πόλης από αυτούς, υπογραμμίζουν αρκετά βασικά γεγονότα που πρέπει να λάβουμε υπόψη. Αυτοί οι τρομοκράτες, που έχουν καταλάβει το Χαλέπι, διαπράττουν ήδη αναρίθμητα εγκλήματα, συμπεριλαμβανομένης της εθνοκάθαρσης κατά των χριστιανών της πόλης και άλλων θρησκευτικών μειονοτήτων.
Αυτή η επίθεση απέχει πολύ από το να είναι αυθόρμητη ή άσχετη με τη συνεχιζόμενη σύγκρουση μεταξύ του Ισραήλ και της Hezbollah στο Νότιο Λίβανο. Αν μη τι άλλο, η κατάληψη της δεύτερης μεγαλύτερης πόλης της Συρίας χρησιμεύει ως στρατηγικό μπλοκάρισμα για τις ιρανικές προμήθειες που προορίζονται για τη Hezbollah μέσω της Συρίας.
Η Τουρκία επιβεβαιώνεται εκ νέου ως ο κύριος προμηθευτής τρομοκρατών του πολέμου δι’ αντιπροσώπων, ενεργώντας στην υπηρεσία του ΝΑΤΟ για την αποσταθεροποίηση της Συρίας – έναν ρόλο που η Δύση παραχώρησε στην Τουρκία από το 2011 (αν υποθέσουμε ότι εγκατέλειψε ποτέ αυτόν τον ρόλο). Αυτό και μόνο το γεγονός χρησιμεύει ως διάψευση των προσδοκιών για εκείνους τους ρομαντικούς στοχαστές που ήλπιζαν σε μια αντι-Δυτική Τουρκία, μέλος των BRICS, που εναντιώνεται σταθερά στο ΝΑΤΟ.
Το πιο σημαντικό, η Τουρκία διαθέτει τη γεωστρατηγική ικανότητα να υπονομεύει τις όποιες προσπάθειες των κύριων δυνάμεων των BRICS (Ρωσία και Κίνα) να επιτύχουν ανάπτυξη και ευημερία. Αξιοποιώντας την παντουρκιστική της ατζέντα, η Τουρκία θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό εμπόδιο στην πρωτοβουλία Belt and Road της Κίνας. Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να επιδιώκουν να διατηρήσουν την ηγεμονία τους, και ηγεμονία σημαίνει αποτροπή των κινεζικών οικονομικών διαδρόμων του Νέου Δρόμου του Μεταξιού (New Silk Road) με οποιοδήποτε κόστος. Εξ ου και η επιθυμία για διχοτόμηση και μόνιμη κατοχή της Συρίας. Μέχρι στιγμής, αυτό το σχέδιο έχει εφαρμοστεί χρησιμοποιώντας το YPG και τους Κούρδους αντάρτες στην ανατολική Συρία.
Σημειωτέον ότι το αρχικό σχέδιο διχοτόμησης για τη Συρία ήταν το σχέδιο Juppé, το οποίο είχε ως στόχο να κόψει μεγάλο μέρος της κεντρικής και ανατολικής Συρίας για να δημιουργήσει έναν αγωγό από το Κατάρ προς την Τουρκία και την ΕΕ, με στόχο την εκδίωξη της Gazprom (Ρωσική Εταιρεία Ενέργειας) από την αγορά της ΕΕ. Ωστόσο, αυτό το σχέδιο θα μπορούσε να υλοποιηθεί μόνο με μια Συρία υπό την ηγεσία της Μουσουλμανικής Αδελφότητας. Το σχέδιο τέθηκε σε αναμονή αφού οι ΗΠΑ, το 2015, αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν τους Κούρδους αντάρτες YPG ως μέσο για να καταλάβουν την ανατολική Συρία — μια κίνηση που πυροδότησε σημαντική αντίθεση από την Τουρκία. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το Κατάρ, ένας από τους στενότερους συμμάχους της Τουρκίας, παραμένει η μόνη χώρα του Κόλπου που απέφυγε να εξομαλύνει τις σχέσεις με τη συριακή κυβέρνηση.
Ωστόσο, ο συριακός πόλεμος του 2011 και η κατοχή της ανατολικής Συρίας από τις δυνάμεις του ΝΑΤΟ και του YPG σταμάτησαν τα σχέδια της Κίνας για τον προτεινόμενο αγωγό Ιράν-Ιράκ-Συρίας, ο οποίος θα αντιμετώπιζε τον Τουρκο-Καταρικό. Ως αποτέλεσμα, η Κίνα αναζητά τώρα εναλλακτικές οδούς για να φτάσει στη Δύση. Η Κίνα θέλει προφανώς τη χερσαία οδό από την Κίνα προς τη Μεσόγειο ανοιχτή για να αποφύγει το στενό της Malacca. Η διπλωματική της επιτυχία στο να καταφέρει να φέρει τη Σαουδική Αραβία και το Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων αποτελεί μέρος των προσπαθειών της για επέκταση της Πρωτοβουλίας Belt and Road. Ωστόσο, ο πόλεμος στη Γάζα, ο επεκτατισμός του Ισραήλ και η αδυναμία διαμόρφωσης αγωγού φυσικού αερίου προς τη Συρία μέσω της Σαουδικής Αραβίας λόγω της Ιορδανίας φαίνεται ότι εμποδίζουν την Κίνα να εξασφαλίσει ασφαλή πρόσβαση στη Δύση.
Έτσι, φαίνεται πολύ πιθανό ότι η Κίνα θα συνεχίσει να ευθυγραμμίζεται με τη Ρωσία και το Ιράν ως την ασφαλέστερη πρόσβαση στη Δύση μέσω της εμπορικής οδού της Σιβηρίας και της Κασπίας Θάλασσας. Ωστόσο, αυτή η ενοποίηση είναι ευάλωτη λόγω της παντουρκιστικής ατζέντας.
Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει ενεργά τοποθετήσει την Τουρκία ως αντίβαρο στην κινεζική και ρωσική επιρροή σε στρατηγικές περιοχές όπως η Κεντρική Ασία. Βλέποντας τον εαυτό του ως ηγέτη που θα επεκτείνει την επιρροή της Τουρκίας στα Βαλκάνια και τη Μέση Ανατολή, ο Ερντογάν οραματίζεται επίσης την Τουρκία ως σημαντικό διεθνή παράγοντα ικανό να οικοδομήσει επιρροή μέχρι τα τουρκικά κράτη της Κεντρικής Ασίας. Από τον Νοέμβριο του 2022, οι ηγέτες του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών (OTS) συναντήθηκαν στο Ουζμπεκιστάν.
Συζήτησαν πιθανά νέα μέτρα που έχουν σχεδιαστεί για την ενίσχυση των δραστηριοτήτων του ομίλου, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας Τουρκικού Επενδυτικού Ταμείου. Το OTS στοχεύει να ενισχύσει τη συνεργασία εμπορίου, επενδύσεων και ασφάλειας μεταξύ των μελών του, τα οποία περιλαμβάνουν την Τουρκία, το Αζερμπαϊτζάν, το Καζακστάν, το Κιργιστάν και το Ουζμπεκιστάν, με παρατηρητές το Τουρκμενιστάν και την Ουγγαρία. Αυτό θα μπορούσε ακόμη και να οδηγήσει σε περαιτέρω πολιτική ενοποίηση. Ένα τέτοιο σενάριο αποτελεί μεγάλη απειλή για την Κίνα και τη Ρωσία. Μια αμυντική ή πολιτική ένωση μεταξύ των τουρκικών κρατών, με περαιτέρω ολοκλήρωση, θα μπορούσε όχι μόνο να χρησιμεύσει ως σημαντική οικονομική αντίθεση στην ανάπτυξη της Κίνας μέσω της Πρωτοβουλίας Belt and Road, αλλά θα μπορούσε επίσης να επεκτείνει την επιρροή των τουρκικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ στην Κεντρική Ασία, υφαρπάζοντας ζωτικά σημαντικές χώρες-σταυροδρόμι.
Επιπλέον, οι ισχυροί γεωπολιτικοί δεσμοί μεταξύ Τουρκίας, Πακιστάν και Αφγανιστάν δεν πρέπει να υποτιμηθούν. Ένα ισχυρό οικονομικό τουρκικό μπλοκ που συνδέεται με το ΝΑΤΟ, σε συνδυασμό με μια συμμαχία με το Πακιστάν και το Αφγανιστάν, θα μπορούσε ενδεχομένως να αποτελέσει σημαντική απειλή για τα συμφέροντα της Κίνας και της Ρωσίας. Με τον τουρκικό στρατό εδραιωμένο στις χώρες της Κεντρικής Ασίας, κάθε εμπορικός δρόμος θα ήταν στο έλεος του τουρκικού στρατού και του ΝΑΤΟ. Παρόμοια με την κατάσταση στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας, το ΝΑΤΟ θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα σημείο ασφυξίας από το οποίο θα αποκόψει ένα σημαντικό μέρος του κινεζικού εμπορίου προς το Ιράν, και το Ιράν θα απομονωθεί επίσης από τη Ρωσία.
Επιπλέον, η υποστήριξη της Τουρκίας στις αυτονομιστικές ομάδες Ουιγούρων στην Κίνα είναι γνωστή. Με μια πιθανή αύξηση της επιρροής του τουρκικού στρατού στην Κεντρική Ασία, είναι πιθανό ότι η υποστήριξη στις εξεγέρσεις των Ουιγούρων θα αυξηθεί σε σημείο που μπορεί να αποτελέσει απειλή για την ασφάλεια των εμπορικών οδών μεταξύ Ρωσίας και Κίνας, συμπεριλαμβανομένου του Υπερσιβηρικού Σιδηροδρόμου.
Μετάφραση από τη Μαρία Σεφέρου
Tags: BRICS., Drago Bosnic, Jim Aristopoulos, Δρόμος του Μεταξιού, ΗΠΑ, Κίνα, Συρία, Τουρκία, τρομοκράτες, Χαλέπι
