
Με αφορμή τον θάνατο του Πάπα Φραγκίσκου και βλέποντας την μεγαλοπρέπεια της κηδείας του στο Βατικανό, μου ήρθαν στο νου τα λόγια του σοφού Σολομώντα: “Ματαιότης ματαιοτήτων, τα πάντα ματαιότης” (Εκκλησιαστής 1:2)
Θυμήθηκα και τους ύμνους της Ορθόδοξης νεκρώσιμης ακολουθίας… Και πώς να τους ξεχάσω άλλωστε αφού έχω παρακολουθήσει με σπαραγμό καρδίας τόσες νεκρώσιμες ακολουθίες, κατευοδώνοντας στο άγνωστο τις ψυχές αγαπημένων μου προσώπων.
Θα μου πείτε, μακάβριο το θέμα που επέλεξα να συμμεριστώ μαζί σας. Έχετε δίκιο αλλά είναι χρήσιμο να θυμόμαστε τα σοφά αυτά λόγια για να μην διολισθαίνουμε στην πλεονεξία, το μίσος, την εκδικητικότητα, την ασυγχωρησία, τη μεμψιμοιρία και όλες τις άλλες κακίες που δηλητηριάζουν την ψυχή και αρρωσταίνουν το σώμα μας.
Θα παραθέσω, λοιπόν, αποσπάσματα από τους ύμνους της νεκρώσιμης ακολουθίας σε μετάφραση, κι όποιος αντέχει ας τους διαβάσει κι ας διαλογιστεί πάνω στους στίχους αυτούς:
* Ποιὰ ἀπόλαυση τῆς ζωῆς παραμένει ἀμέτοχη λύπης; Ποιὰ δόξα γήινη μένει σταθερὴ καὶ ἀμετάθετη; Ὅλα εἶναι ἀσθενέστερα ἀπὸ τὴν σκιὰ καὶ ἀπατηλότερα ἀπὸ τὸ ὄνειρο, μία στιγμὴ καὶ ὅλα τὰ διαδέχεται ὁ θάνατος.
* Σὰν τὸ λουλούδι μαραίνεται καὶ σὰν ὄνειρο φεύγει καὶ διαλύεται κάθε ἄνθρωπος.
* Πάντα ματαιότης τὰ ἀνθρώπινα, ὅσα δεν ὑπάρχουν μετὰ θάνατον· δεν παραμένει ὁ πλοῦτος, δεν συνοδεύει ἡ δόξα· διότι όταν επέρχεται ο θάνατος, όλα αυτά εξαφανίζονται.
* Ποῦ εἶναι πλέον ἡ προσπάθεια γιὰ τὰ ὑλικά; Ποῦ εἶναι πιὰ οἱ ἰδέες γιὰ τὰ πρόσκαιρα; Ποῦ εἶναι ὁ χρυσὸς καὶ ὁ ἄργυρος; Ποῦ εἶναι τῶν ὑπηρετῶν τὸ πλῆθος καὶ ὁ θόρυβος; Ὅλα σκόνη, ὅλα τέφρα, ὅλα σκιά.
* Θυμήθηκα τὰ λόγια τοῦ Προφήτη ποὺ ἔλεγε: Εγὼ εἶμαι χῶμα καὶ στάχτη. Καὶ εἶδα μὲ τὸ νοῦ μου τὰ μνήματα καὶ εἶδα τὰ ἄσαρκα ὀστᾶ καὶ εἶπα: Ἄρα ποιὸς εἶναι (ὁ νεκρὸς); Βασιλιὰς ἢ στρατιώτης; Πλούσιος ἢ πτωχός; Δίκαιος ἢ ἁμαρτωλός;
Αυτά νομίζω αρκούν για μας κάνουν να αναθεωρήσουμε στάση ζωής, ν’ αλλάξουμε πορεία, να πάψουμε να τρέχουμε πασχίζοντας να σταματήσουμε το χρόνο για να προλάβουμε όλα όσα νομίζουμε ότι πρέπει να κάνουμε για να κατακτήσουμε την ευδαιμονία μέσα από επιτεύγματα και υλικά αγαθά.
Το επόμενο τραγούδι, επίσης, ίσως μας βοηθήσει να φρενάρουμε ταχύτητα και να σκεφτούμε τι πραγματικά αξίζει να επιδιώκουμε στη ζωή: