Μια ζωή προδότες οι Έλληνες…
Ποιος άνοιξε την Κερκόπορτα;
29 Μαΐου 1453 (…) Το άνοιγμα της Κερκόπορτας δεν συμβαίνει την ώρα της τελικής αναμέτρησης, αλλά πριν, πολύ πριν. Κι ο εχθρός προσκαλείται στην ουσία να καταλάβει την πόλη ανοχύρωτη.
Το λέγει παραστατικά ο Παλαμάς στον «Δωδεκάλογο του Γύφτου»:
Η ιστορία φυσικά δεν επαναλαμβάνεται, αλλά οι ομοιότητες πολλές. Και όταν φέρνεις στο νου την Κερκόπορτα, βλέπεις μπροστά σου τα σημερινά. Στην πιο κρίσιμη στιγμή της Κωνσταντινούπολης, έπρεπε να βρεθεί τρόπος να νικηθεί το πιο φρικτό ελάττωμά μας: Η διχόνοια.
Ενώ ο Μωάμεθ ένωνε τους μουσουλμάνους από κάθε σημείο της Ανατολής, ο Παλαιολόγος είχε να αντιμετωπίσει τις συγκρούσεις ανάμεσα στους ενωτικούς και στους ανθενωτικούς.
Ήταν δε το μίσος τόσο δυνατό, που οδηγούσε σε προδοσία: την ώρα που ο Αυτοκράτορας χρειαζόταν και το τελευταίο νόμισμα, πολλοί ανθενωτικοί προύχοντες έκρυβαν στα υπόγεια των σπιτιών τους τα τιμαλφή, αρνούμενοι να βοηθήσουν, γιατί όπως είχε πει ο μέγας Λογοθέτης Λουκάς Νοταράς «κάλιο το σαρίκι του Σουλτάνου, παρά η τιάρα του Πάπα» (αυτό που στη δημώδη ποίηση μεταφέρθηκε ως «κάλιο τούρκικο φακιόλι, παρά Φράγκος εις την Πόλη»).
Ας αναλογιστούμε λοιπόν, ποιοι «δικοί» μας άνοιξαν σήμερα την Κερκόπορτα κι ο εχθρός πέρασε τα τείχη. Ποιοι φέρνουν τη διχόνοια στο λαό σε κρίσιμες στιγμές (το 1922, το 1944, το 1974, σήμερα) κι αφήνουν απροστάτευτη την χώρα; Πάντα θα υπάρχει αφορμή για διχασμό. Δεν χρειάζεται παρά ο αντίπαλος να ανάψει το φυτίλι.
Ο Καρολίδης (στην «Ιστορία της Ελλάδας») γράφει: «Η πόλη παραδόθηκε από την θρησκευτική μερίδα των ανθενωτικών στους αρχηγούς του πολιορκητικού στρατού».
Αλλά κι ο ίδιος ο λαός βεβαιώνει, ότι «από μέσα» βρίσκονται αυτοί που ανοίγουν τις Κερκόπορτες. Ο Νικ. Πολίτης (στα «Τραγούδια του ελληνικού λαού») παραθέτει μια φράση από τραγούδι του Πόντου: «Έδωκαν τα κλειδία».
Ο συμβολισμός της πτώσης της Πόλης από ένα ασήμαντο γεγονός, το άνοιγμα μιας πορτούλας, σχολιάζεται από τον Στέφαν Τσβάιχ με παραστατικό τρόπο, ως «ένας κόκκος άμμου, που έκρινε την ιστορία του κόσμου» (για την ισχύ του κόκκου άμμου, αναφερθήκαμε προ ημερών, μεταφέροντας τη φράση του φιλόσοφου Ευβουλίδη).
Τι χρειαζόμαστε σήμερα για να μείνει κλειστή η Κερκόπορτα; Υπεύθυνους ηγέτες που να πουν ως ο Παλαιολόγος στον Μωάμεθ «Δεν είναι δική μου η Πόλη για να σου την παραδώσω».
Κάπου θα βρίσκονται ανάμεσά μας, αλλ’ εμείς, σταθεροί στις θέσεις μας, πάλι θα αναδείξουμε αυτούς που άνοιξαν το πορτάκι.
Ο Μακεδών
