Εάν μπορούσες να έχεις το πράγμα που περισσότερο επιθυμείς∙ εάν μπορούσες να πραγματοποιήσεις την πιο αγαπημένη σου ευχή, τι περισσότερο θα μπορούσες να ζητήσεις; Ποιο είναι το ύψιστο προσωπικό καλό δίπλα στο οποίο όλες οι άλλες αξίες γίνονται δευτερεύουσες σε σπουδαιότητα; Πολλοί άνθρωποι, ίσως οι περισσότεροι, θα απαντούσαν με όρους οικονομικής ασφάλειας, υγείας, δύναμης, αγάπης, ή της πραγματοποίησης κάποιας φιλοδοξίας ή επιθυμίας που λατρεύουν εκείνη τη στιγμή. Σε κάθε περίπτωση η απάντηση θα ήταν αναπόφευκτα μεροληπτική.
Δεν θα κατέληγε ο σοφός άνθρωπος, εάν η απάντησή του δινόταν με περίσκεψη και στοχασμό, ότι το ύψιστο πράγμα που θα έπρεπε να επιθυμεί κανείς σ’ αυτή τη σύντομη ζωή είναι η κατάσταση ή η ποιότητα που αποκαλούμε ευτυχία; Αυτό είναι το βασικό κίνητρο που βρίσκεται κάτω από όλη μας την εργασία και τον αγώνα.
Η δραστηριότητα του ανθρώπου, με την ακριβή έννοια, δεν τίθεται σε κίνηση από ένα μοναδικό σκοπό. Οδηγείται σε μεγάλο βαθμό από την ανάγκη, και ποικίλες παρορμήσεις τροφοδοτούν τον χείμαρρο του σκοπού του, αλλά περιορίζοντάς το στους απλούστερους όρους, όσο είναι αυτό δυνατόν, η επιθυμία για ευτυχία αναμφισβήτητα είναι ο θεμελιώδης στόχος του κάθε ατόμου.
Η ευτυχία πρέπει να διακρίνεται από την ευχαρίστηση (ηδονή, τέρψη, αναψυχή). Η ευχαρίστηση διαφέρει από την ευτυχία λιγότερο σε μορφή παρά σε ποιότητα. Η ευτυχία είναι μια έννοια που εμπλέκει κάτι βαθύτερο, πλουσιότερο, κάτι που ικανοποιεί περισσότερο, κάτι πιο πνευματικό, και ως εκ τούτου είναι κάτι που διαρκεί περισσότερο από την ευχαρίστηση.
(…)
Καθώς παρατηρούμε τους ανθρώπους σήμερα, είναι προφανές ότι οι περισσότεροι δεν είναι ευτυχισμένοι. Οι άνθρωποι έχουν τα αστεία τους και προσπαθούν να ενεργούν ανέμελα, αλλά με τραγική συχνότητα η ευθυμία τους είναι προσποιητή. Εσωτερικά είναι καταπιεσμένοι από εκείνο που ο Wordsworth με κοφτερή διάκριση ονόμασε «το εξαντλητικό βάρος αυτού του ακατάληπτου κόσμου».
Οι άνθρωποι πάνε σινεμά και γελάνε με τις κωμωδίες, αν είναι αστείες – οι οποίες συχνά δεν είναι, διότι η χυδαιότητα σε οποιαδήποτε μορφή δεν είναι χιούμορ, και το γέλιο τους είναι λιγότερο από εγκάρδιο. Είναι συχνά επιφανειακό και η λάμψη των δακρύων είναι κρυμμένη. Υπάρχει ένα βαθύ υπόγειο ρεύμα θλίψης το οποίο έχει ληστέψει τη ζωή από τον παλιό αυθορμητισμό της, και η αυθόρμητη χαρά είναι ουσιαστική για την ευτυχία.
Όπως μας λέει ο Santayana στο βιβλίο του “The Last Puritan”, «Το να είσαι ευτυχής είναι να τραγουδάς∙ όχι να σε κάνουν να τραγουδάς, ή να τραγουδάς για ένα σκοπό, αλλά αυθόρμητα, πνευματικά, επειδή κάτι μέσα σου τραγούδησε και όλα τα άλλα για εκείνη τη στιγμή ήταν απόμακρα και ήρεμα».
Είναι αναμενόμενο, φυσικά, ότι ένας κόσμος φυλετικών εντάσεων, οικονομικών προβλημάτων, ασταθούς ειρήνης και διεθνούς ανασφάλειας δεν θα ευνοούσε την ευτυχία, αλλά το πρόβλημα είναι βαθύτερο. Πριν από πολλά χρόνια, ο διακεκριμένος δοκιμιογράφος Cluttton–Brock έλεγε «Παρ’ όλους τους αγώνες μας, την επιστήμη και την τεχνολογία, βρίσκουμε τους εαυτούς μας να γίνονται πιο πληκτικοί».
Η απλή ουσία του θέματος είναι ότι η εποχή μας έχει προ πολλού χάσει επαφή με τις βαθιές πηγές της ανθρώπινης ευτυχίας και δεν πρόκειται ποτέ πάλι να απολαύσουμε τη ζωή με τη βαθύτερη έννοια εάν δεν αποκαταστήσουμε ξανά αυτή την επαφή.
Έχουμε πέσει στο παλιό και πανούργο λάθος με το να σκεπτόμαστε ότι η ικανοποίηση εξαρτάται από πράγματα. Καθώς συσσωρεύουμε χρήματα και αποκτούμε συσκευές και μηχανήματα τα οποία η γόνιμη επιστήμη στοίβαξε πάνω μας με εκπληκτική αφθονία, πειστήκαμε, πέραν κάθε πιθανότητας να κάναμε λάθος, ότι η χρυσή εποχή της ευτυχίας είχε έλθει επιτέλους. Ο κόσμος ήταν τώρα τόσο γεμάτος από πράγματα, που θα έπρεπε να ήμασταν όλοι τόσο ευτυχείς όσο οι βασιλιάδες, ή έτσι φανταζόμασταν.
Αλλά όπως το παιδί, το οποίο λίγες μόνο μέρες μετά από τα Χριστούγεννα βαριέται τα παιχνίδια του, έτσι και οι άνδρες και οι γυναίκες παντού άρχισαν να ψάχνουν γύρω για την παλιά χαρά της ζωής η οποία τους είχε ξεφύγει ανάμεσα στη λάμψη των καινούργιων υπαρχόντων.
(…)
Από τις σκιές του μακρινού παρελθόντος έρχεται η φωνή του Μάρκου Αυρηλίου, «Να θυμάσαι ότι πολύ λίγα χρειάζονται για να κάνουν μια ευτυχισμένη ζωή».
(…)
Επιπλέον στην εποχή μας οι άνθρωποι δεν είναι ευτυχισμένοι διότι γίνεται όλο και περισσότερο μια εποχή των αισθήσεων. Όμως η αίσθηση γρήγορα εξαντλείται και, όπως ένα σωρευτικό ναρκωτικό, απαιτεί όλο και μεγαλύτερες δόσεις μέχρι που τελικά η δύναμή του να προκαλεί διέγερση φτάνει σε κορεσμό.
(…)
Απλά είμαστε πνευματικά υποσιτισμένοι, όπως αποδεικνύεται από τη δυσαρέσκεια, την κόπωση και την ψευδή προσομοίωση της ζωής παντού.
(…)
Η ευτυχία βρίσκεται σε πηγές βαθύτερες των αισθήσεων και των πραγμάτων που ο άνθρωπος κατασκευάζει και κατέχει.
———————-
Αποσπάσματα από το βιβλίο του Norman Vincent Peale: The New Art of Living
Μετάφραση Μαρία Σεφέρου
—————————
Πυγολαμπίδα: Αυτά γράφτηκαν το 1970, που ο κόσμος δεν είχε κατρακυλήσει στη σημερινή βαρβαρότητα. Η περιγραφή της σημερινής παγκόσμιας τρισαθλιότητας και δυστυχίας υπερβαίνει τις δυνατότητες οποιασδήποτε γλώσσας.
