1ο αντίδοτο: Γίνε καλύτερος φίλος με τον εαυτό σου και όχι αντίπαλος. Να είσαι πιο συμπονετικός με τον εαυτό σου. Συχνά είμαστε οι πιο αυστηροί κριτές του εαυτού μας, παγιδευμένοι σε κύκλους αρνητικών σκέψεων που μας καταρρίπτουν αντί να μας προωθούν. Πρέπει να είμαστε καλοί με τον εαυτό μας, να γινόμαστε σύμμαχοι με τον εαυτό μας και να συνδεόμαστε πρώτα εσωτερικά.
Το να υποτιμάς και να μειώνεις τον εαυτό σου δεν οδηγεί στην ανάπτυξη ή την αρετή. Αντίθετα, μας παγιδεύει σε αρνητικά πρότυπα. Ο τρόπος που διαλεγόμαστε με τον εαυτό μας είναι θεμελιώδης. Είναι αδύνατο να προοδεύσουμε στη ζωή αν αντιμετωπίζουμε τον εαυτό μας ως ανίκανο ή άχρηστο.
Η καλοσύνη αρχίζει με τη σχέση που έχουμε με τον εαυτό μας, αναγνωρίζοντας την ίδια μας την ανθρωπιά. Εξασκήσου στη συνειδητότητα, εστιάζοντας στη στιγμή και αποφεύγοντας να ανησυχείς για το μέλλον. Τεχνικές αναπνοής ή χαλαρωτικές ασκήσεις βοηθούν για να ηρεμήσεις το μυαλό. Θυμήσου, αξίζεις καλοσύνη και ενσυναίσθηση, ιδιαίτερα από τον ίδιο σου τον εαυτό.
2ο αντίδοτο: Αφιέρωσε χρόνο για να φροντίσεις την ψυχική σου υγεία. Είναι απαραίτητο να τρέφουμε το μυαλό μας, είτε μέσω περιπάτων στη φύση είτε με βαθιές αναπνοές. Αν δεν το κάνουμε, κινδυνεύουμε να νιώσουμε εξαντλημένοι εσωτερικά ή υπερβολικά αγχωμένοι.
Αυτές οι δραστηριότητες δεν είναι μόνο σωματικές ασκήσεις για το σώμα. Είναι ευκαιρίες να κινηθούμε και ταυτόχρονα να ηρεμήσουμε το μυαλό. Είναι σαν να κάνουμε ένα διάλειμμα για να ηρεμήσουμε τις σκέψεις μας. Πρέπει να κυριαρχούμε στο μυαλό μας, ακόμα κι αν είναι δύσκολο. Το να δοκιμάζεις κάτι νέο σε όρους άσκησης βοηθάει για να ηρεμήσεις και να κατευνάσεις το μυαλό.
Όταν ασκούμαστε, το σώμα μας απελευθερώνει ορμόνες πράγμα που μας κάνει να είμαστε πιο χαρούμενοι και πιο χαλαροί, όπως η σεροτονίνη και οι ενδορφίνες. Αυτές βοηθούν στη μείωση των συναισθημάτων άγχους και κατάθλιψης, κάνοντάς μας να αισθανόμαστε καλά και να θέλουμε να επαναλάβουμε την εμπειρία. Δηλαδή το κίνητρο για άσκηση προκύπτει από την ίδια την άσκηση. Έτσι, ξεκίνα.
Αν δυσκολεύεσαι να πας στο γυμναστήριο ή να βγεις για περπάτημα, μην ανησυχείς. Αυτό δεν πρέπει να αποτελεί εμπόδιο για να ξεκινήσεις. Υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος διαδικτυακών μαθημάτων στο youtube που σε περιμένει. Από διαλογισμό και γιόγκα, μέχρι προπονήσεις ενδυνάμωσης στο σπίτι που μπορούν να σε βοηθήσουν να κάνεις αυτό το πρώτο βήμα.
Μην το αφήνεις για αργότερα και μην εφευρίσκεις δικαιολογίες όπως “κάνω ήδη πολλά πράγματα”, ή “αύριο θα δω ποιο μάθημα μ’ ενδιαφέρει”. Η αναβλητικότητα μόνο μας απομακρύνει από την ψυχική γαλήνη που τόσο αναζητούμε. Αφιέρωσε χρόνο, γιατί κανένας δεν μπορεί να πετύχει ένα υγιές μυαλό αν είναι διαρκώς απασχολημένος.
3ο αντίδοτο: Αποδέξου αυτό που έρχεται σε σένα. Αν αντιτασσόμαστε στην πραγματικότητα, πιστεύοντας ότι όλα συνωμοτούν εναντίον μας, αν παλεύουμε με αυτό που είναι, μόνο καταλήγουμε να υποφέρουμε. Γι’ αυτό δεν πρέπει να επιθυμούμε τα πράγματα να είναι διαφορετικά απ’ ό,τι είναι αλλά να τα αποδεχόμαστε όπως είναι. Αν αυτή είναι η θέληση της Φύσης, τότε έτσι να είναι. “Γεννηθήτω το θέλημά σου”.
Δεν έχει σημασία αν το ονομάζουμε Θεό, Φύση, πεπρωμένο ή όπως θέλεις να το αποκαλείς. Πρέπει απλά να αναγνωρίσουμε ότι υπάρχει κάτι μεγαλύτερο από εμάς και ότι δεν ελέγχουμε όλα όσα συμβαίνουν γύρω μας. Σταμάτα να σκέπτεσαι ότι είσαι το κέντρο του Σύμπαντος. Δεν είσαι.
Για παράδειγμα, μια ερώτηση που όλοι έχουμε κάνει: Γιατί μερικοί άνθρωποι γεννιούνται τόσο προνομιούχοι ενώ άλλοι μόλις έχουν τι να φορέσουν και να φάνε. Αυτό δεν είναι υπό τον έλεγχό μας. Ακόμα κι αν εσύ ή εγώ γεννηθήκαμε χωρίς πολλά υλικά και οικονομικά προνόμια, αυτό είναι κάτι που δεν ελέγχουμε. Αλλά μπορούμε να ελέγξουμε πώς ενεργούμε στη ζωή. Μπορούμε να μάθουμε, να εξελιχθούμε, να ξεπεράσουμε την έλλειψη, τη φτώχεια και να πετύχουμε τα όνειρά μας.
Πρέπει να αποδεχόμαστε εθελοντικά αυτό που συμβαίνει στη ζωή. Αν αποδεχτούμε τα πράγματα όπως είναι μπορούμε να προσαρμοστούμε στα σκαμπανεβάσματα της ζωής και να υποφέρουμε λιγότερο.
Η μοίρα οδηγεί εκείνους που αποδέχονται και σέρνει εκείνους που αντιστέκονται. Η αντίσταση είναι να σέρνεσαι από τη ζωή, και αυτό είναι να υποφέρεις. Η αποδοχή της πραγματικότητας και η εστίαση σε αυτό που είναι στο χέρι μας είναι η πιο σοφή επιλογή.
4ο αντίδοτο: Αγκαλιάστε την ευγνωμοσύνη και σταματήστε να ζητάτε πάντα περισσότερα. Είναι σαν να κυνηγάμε συνεχώς την ευτυχία. Σαν να είναι ένας θησαυρός στο τέλος του ουράνιου τόξου. Φανταστείτε ότι πάντα ονειρευόσασταν την επιτυχία, τη φήμη και την αναγνώριση για τη δουλειά σας. Κι όταν τελικά επιτύχετε αυτούς τους στόχους, πώς νιώθετε; Ήταν τόσο ικανοποιητικό όσο φανταζόσασταν ή αισθανθήκατε λίγο απογοητευμένοι;
Η αλήθεια είναι ότι ακόμα κι όταν επιτυγχάνουμε τους στόχους μας, τείνουμε να μην είμαστε απόλυτα ικανοποιημένοι. Αν δεν φροντίσουμε αυτό το αίσθημα της ανικανοποίησης μπορούμε ν’ αρχίσουμε να αισθανόμαστε ζήλια, να ενεργούμε με μικροπρέπεια και εγωισμό, και το χειρότερο απ’ όλα, να δημιουργούμε ένα κενό μέσα μας.Το να θέλεις πάντα περισσότερα και να μην αισθάνεσαι ποτέ ικανοποιημένος είναι διαφορετικό από το να προσπαθείς να το βιώσεις στη ζωή σου. Το να έχεις στόχους και να εργάζεσαι για να τους επιτύχεις μας οδηγεί μπροστά.
Από την άλλη πλευρά, η χρόνια ανικανοποίησή μας μάς οδηγεί να ζούμε υπό συνεχή πίεση για να επιτύχουμε περισσότερα, σαν να μην είναι ποτέ τίποτα αρκετό. Η αληθινή μας αξία βρίσκεται μέσα μας, όχι έξω. Το να προσπαθούμε να γεμίσουμε αυτό το κενό με εξωτερικά πράγματα μάς κάνει μόνο να τρέχουμε σε κύκλους ανικανοποίησης, χωρίς ποτέ να ικανοποιούμαστε πραγματικά.
Είναι καλύτερα να ζούμε απλά, κοιτάζοντας μέσα μας για να βρούμε την αληθινή μας αξία. Με αυτόν τον τρόπο, ελέγχουμε τις επιθυμίες μας και αποφεύγουμε να πέσουμε στην παγίδα να πιστεύουμε ότι χρειαζόμαστε πάντα περισσότερα και περισσότερα για να είμαστε ευτυχισμένοι.
5ο αντίδοτο: Εστίασε στο δικό σου μονοπάτι. Ευθυμία σημαίνει να ακολουθείς το δικό σου μονοπάτι στη ζωή. Κρατώντας την εστίαση μακριά από τις αποσπάσεις του παρελθόντος και τις συγκρίσεις με τους άλλους, μπορούμε να επιτύχουμε αυτή την κατάσταση του νου – την ευθυμία – με πειθαρχία και αυτοπεποίθηση στον εαυτό μας και στο μονοπάτι που επιλέξαμε. Είναι αδύνατο να επιτύχουμε αυτή την ηρεμία, αν δεν εμπιστευόμαστε ότι εκπληρώνουμε το ρόλο μας σε αυτή τη ζωή.
Σήμερα είμαστε πιο συνδεδεμένοι από ποτέ, κάτι που μπορεί να μας οδηγήσει σε μια εμμονή να συγκρίνουμε τις ζωές μας με των άλλων. Το να εκτιμούμε την ατομική μας πρόοδο, χωρίς να συγκρινόμαστε με τους άλλους, είναι ένα σημαντικό μάθημα που μας διδάσκει ο Σενέκας. Κάθε άτομο, έχει το δικό του μοναδικό ταξίδι, και χάνουμε την εστίασή μας όταν αρχίζουμε να συγκρινόμαστε.
Μην σπαταλάς το υπόλοιπο της ζωής σου σκεπτόμενος τη ζωή των άλλων, δίδαξε ο Μάρκος Αυρήλιος. Όλα αυτά σε απομακρύνουν από τη σταθερή φύλαξη της δικής σου ψυχής. Κατανοώντας και αποδεχόμενοι ότι είμαστε στο δικό μας μονοπάτι χωρίς την ανάγκη να ανταγωνιζόμαστε ή να νιώθουμε κατώτεροι φέρνει μια εκπληκτική ελευθερία. Την επόμενη φορά που θα νιώσετε την ανάγκη να συγκρίνετε, σταματήστε και ευχαριστήστε για το δικό σας ταξίδι.
6ο αντίδοτο: Διερύνετε την προοπτική σας. Βελτιώστε την όρασή σας.Υιοθετήστε μια πιο ευρεία θεώρηση της ζωής, παρόμοια με την προσέγγιση του Πλάτωνα, προσπαθώντας να δείτε πέρα από αυτό που βρίσκεται μπροστά σας.
Σταματώντας να εστιάζουμε μόνο σ’ αυτό που είναι αμέσως μπροστά μας και λαμβάνοντας υπ’ όψιν τη μακρά ιστορία της ανθρωπότητας, θα διαπιστώσουμε ότι πολλά γεγονότα επαναλαμβάνονται. Παρά τις αλλαγές με την πάροδο του χρόνου, η εσωτερική μας ουσία παραμένει σχετικά σταθερή.
Διευρύνοντας την προοπτική μας, συνειδητοποιούμε ότι πολλά από τα πράγματα που υπερεκτιμούμε μπορεί να μην είναι τόσο σημαντικά, ενώ μικρές λεπτομέρειες μπορεί να έχουν τεράστια αξία. Έχοντας μια πιο ευρεία θεώρηση της ζωής μας βοηθά να εκτιμήσουμε περισσότερο την ύπαρξή μας και να κατανοήσουμε καλύτερα τη θέση μας στη μακρά ιστορία του κόσμου.
7ο αντίδοτο: Όλα είναι παροδικά. Χαλαρώστε. Στην αναζήτηση για κοινωνικό status, συχνά καταλήγουμε να παραδίνουμε την δύναμη να καθορίζει τα συναισθήματά μας στους άλλους. Έτσι παγιδευόμαστε στην ανάγκη να ενεργούμε υπολογισμένα για να κερδίσουμε το θαυμασμό τους, αποφεύγοντας ακόμη και ορισμένες ενέργειες για να μην κριθούμε και απορριφθούμε. Αλλά στην πραγματικότητα, αναζητώντας αυτήν την εξωτερική αναγνώριση γινόμαστε φυλακισμένοι αυτής της αδιάκοπης αναζήτησης έγκρισης.
Η δόξα και η φήμη είναι εφήμερες, παροδικές. Σκεπτόμαστε ότι η φήμη ή η δημοφιλία μάς κάνουν αθάνατους. Αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια. Με τον καιρό όλα περνούν. Δεν έχει σημασία πόσο σημαντικός μπορεί να φαίνεται κάποιος. Η Στωική φιλοσοφία μας διδάσκει ότι τίποτα δεν διαρκεί για πάντα.
Η αληθινή αξία βρίσκεται στο να είσαι καλός άνθρωπος, να κάνεις καλή δουλειά και να επικεντρώνεσαι σ’ αυτά που μπορείς να ελέγξεις. Δεν πρέπει να συγχέουμε την εξωτερική επιτυχία με αυτό που είναι πραγματικά πολύτιμο, όπως η υπομονή, η εμπιστοσύνη, ο αυτοέλεγχος, η συγχώρηση, η επιμονή, το θάρρος. Αυτό που πραγματικά έχει σημασία είναι να είμαστε οι καλύτεροι που μπορούμε να είμαστε..
8ο αντίδοτο: Αντιμετωπίστε τις δυσκολίες κατά μέτωπο. Κανείς δεν αισθάνεται πιο δυστυχισμένος από εκείνον που ποτέ δεν αντιμετώπισε δυσκολίες, έλεγε ο Σενέκας, τονίζοντας ότι αυτά τα άτομα δεν είχαν ποτέ την ευκαιρία να δοκιμάσουν τον εαυτό τους. Είναι χρήσιμο να το θυμόμαστε αυτό όταν αντιμετωπίζουμε εμπόδια ή όταν τα πράγματα δεν πάνε όπως τα σχεδιάσαμε.
Πρέπει ν’ αρχίσουμε να βλέπουμε αυτές τις στιγμές ως ευκαιρίες για να εξασκήσουμε τις αρετές μας. Οι Στωικοί πίστευαν ότι στα εμπόδια βρίσκουμε δρόμους για να ασκήσουμε την αριστεία και, περισσότερο από αυτό, μια ευκαιρία να δείξουμε την πραγματική μας αξία, ακόμα κι αν είναι μόνο για εμάς τους ίδιους.
Ο Επίκτητος υποστήριζε ότι οι δυσκολίες αποκαλύπτουν τον χαρακτήρα ενός ατόμου. Με αυτόν τον τρόπο, γινόμαστε καλύτεροι. Μαθαίνουμε να αντιστεκόμαστε και να επιμένουμε. Φυσικά προτιμούμε να συμβαίνουν τα πράγματα όπως τα σχεδιάζουμε, με ευκολία. Αλλά η ζωή δεν είναι έτσι. Αν σκεφτόμαστε μόνο την εύκολη διαδρομή, στα πρώτα εμπόδια καταρρέουμε.
Την επόμενη φορά που θα βρεθείτε αντιμέτωποι με μια δύσκολη κατάσταση, σκεφτείτε πώς θέλετε να αντιδράσετε. Το βλέπετε αυτό ως μια ευκαιρία να μάθετε και να ενισχυθείτε ή παραδίδεστε στην απογοήτευση και το βλέπετε ως λόγο να τα παρατήσετε; Τα προβλήματα μπορεί να συνεχίσουν να εμφανίζονται. Αλλά το να πιστεύουμε ότι είναι ευκαιρίες να μάθουμε και να τα ξεπεράσουμε μας δίνει περισσότερη δύναμη για να τα αντιμετωπίσουμε.
9ο αντίδοτο: Μια νέα ευκαιρία πάντα εμφανίζεται. Μερικές φορές είναι απαραίτητο να θυμόμαστε ότι κάθε μέρα είναι μια νέα αρχή. Μια νέα ευκαιρία να ξαναρχίσουμε. Μερικές φορές νιώθουμε κατάθλιψη, άγχος, θυμό, βυθισμένοι στις σκέψεις μας, σαν να είμαστε παγιδευμένοι σε μια επαναλαμβανόμενη κατάσταση. Πριν πάρουμε τα πράγματα πολύ στα σοβαρά, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι αυτό που συμβαίνει σ’ εμάς δεν είναι μοναδικό. Πολλοί άνθρωποι έχουν περάσει τα ίδια μ’ εμάς και πολλοί ακόμα θα περάσουν. Οι Στωικοί αντιμετώπισαν παρόμοιες προκλήσεις και ακόμα και μετά από 2000 χρόνια οι διδασκαλίες τους παραμένουν επίκαιρες.
Είναι εύκολο να πιστεύουμε ότι οι εμπειρίες μας είναι μοναδικές, ότι δεν θα ξεπεράσουμε ποτέ ό,τι μας έχει συμβεί, αλλά η αλήθεια είναι ότι δεν είμαστε τόσο ξεχωριστοί όσο νομίζουμε.. Αυτό που μας συμβαίνει δεν είναι τόσο σημαντικό όσο φανταζόμαστε. Ίσως αυτή η άσκηση μας βοηθήσει να μην παίρνουμε τα πράγματα τόσο σοβαρά, να αφήσουμε το βάρος του παρελθόντος και ν’ αρχίσουμε να βλέπουμε κάθε μέρα ως μια νέα ευκαιρία. Πρέπει να είμαστε παρόντες και να ξαναρχίζουμε με αισιοδοξία κάθε νέα μέρα. Μια νέα μέρα είναι μια νέα ευκαιρία να είμαστε περήφανοι γι’ αυτό που είμαστε.
10ο αντίδοτο: Κοίταξε πέρα από τα συναισθήματα. Κάποιες φορές κατακλυζόμαστε από συναισθήματα που παραμορφώνουν την αντίληψή μας για την πραγματικότητα, αφήνοντάς μας ανήσυχους ή καταθλιπτικούς. Σκέψου πόσες φορές έχουμε ερμηνεύσει μια κατάσταση λάθος λόγω των συναισθημάτων μας, ανεβάζοντας ένα απλό πρόβλημα σε άλλο επίπεδο. Οι Στωικοί μας ενθαρρύνουν να βλέπουμε τα πράγματα αντικειμενικά, εστιάζοντας στα γεγονότα και αποφεύγοντας τα συναισθήματα που παραμορφώνουν την όρασή μας.
Φαντάσου τα συναισθήματά σου σαν ένα θερμοστάτη που ζεσταίνει υπερβολικά απλές καταστάσεις. Για παράδειγμα, ένα μήνυμα που δεν απαντήθηκε γρήγορα μετατρέπεται σε μεγάλο δράμα στο μυαλό μας, ενώ στην πραγματικότητα μπορεί να είναι μια ουδέτερη κατάσταση..
Η Στωική σκέψη μας θυμίζει ότι ένα γεγονός είναι αντικειμενικό. Αλλά εμείς του δίνουμε νόημα μέσω των κρίσεών μας. Πρέπει να μάθουμε να βλέπουμε τα πράγματα όπως είναι πραγματικά, χωρίς να προσθέτουμε συναισθηματικό φορτίο που παραμορφώνει την αντίληψή μας..
Υιοθετώντας αυτή την προοπτική, αποκτούμε καθαρότητα και αποφεύγουμε υπερβολικές αντιδράσεις μπροστά στα προβλήματα. Έτσι, την επόμενη φορά που θα αντιμετωπίσεις μια πρόκληση, προσπάθησε να τη δεις αντικειμενικά, ρυθμίζοντας τον θερμοστάτη των συναισθημάτων σου για να διατηρήσεις την ηρεμία σου..
Τέλος, τι θα έλεγες να δοκιμάσεις ένα από αυτά τα αντίδοτα και ν’ αρχίσεις να το εξασκείς αυτή την εβδομάδα. Θυμήσου ότι μέσα από τις πράξεις σου αποδεικνύεις πραγματικά τι έχεις μάθει. Οι πράξεις σου λένε περισσότερα για σένα από οποιαδήποτε φιλοσοφία ή διδασκαλία που μπορεί να υποστηρίζεις. Όλοι αντιμετωπίζουμε προκλήσεις και δύσκολα συναισθήματα, και το γεγονός ότι έφτασες μέχρι το τέλος αυτού του κειμένου δείχνει ότι είσαι πρόθυμος να αναζητήσεις εργαλεία που θα σε βοηθήσουν να πετύχεις τους στόχους σου. Όπως είπε ο Σενέκας, η ζωή είναι πολύ σύντομη για να είναι μικρή.
Το κείμενο ήταν περιληπτική απομαγνητοφώνηση της Μαρίας Σεφέρου από το video που ακολουθεί:
Tags: άγχος, αρετή, ευγνωμοσύνη, θλίψη, Μάρκος Αυρήλιος, Σενέκας, Στωική φιλοσοφία, Στωικισμός, συναισθήματα, ψυχική υγεία
