Και συνέχιζε λέγοντας, «Τώρα γνωρίζω καλύτερα. Πολλά από αυτά που πιστεύουν σοβαροί άνθρωποι στηρίζονται σε προκαταλήψεις κι όχι σε ανάλυση. Και αυτές οι προκαταλήψεις υπόκεινται σε μανίες και μόδες.»
Tο άρθρο “The myths of austerity” του Paul Krugman έχει πολύ ενδιαφέρον διότι, συν τοις άλλοις, επιβεβαιώνει τις αιτιάσεις πολιτών με κοινό νου που βλέπουν τα αδιέξοδα που δημιουργούνται από την εφαρμογή των μέτρων σκληρής λιτότητας του Mνημονίου, δηλαδή το φαύλο κύκλο ύφεσης. Γι’ αυτό λοιπόν θεωρώ χρήσιμο να μεταφράσω τα κυριότερα σημεία του.
«Κατά τους τελευταίους μήνες, εγώ και άλλοι έχουμε παρατηρήσει, με έκπληξη και φρίκη, την επίτευξη συναίνεσης στους κύκλους της πολιτικής υπέρ της άμεσης δημοσιονομικής λιτότητας. Δηλαδή, κατά κάποιο τρόπο έχει καταστεί συμβατική σοφία ότι τώρα πρέπει να περικοπούν δαπάνες, παρά το γεγονός ότι οι μεγαλύτερες οικονομίες του πλανήτη παραμένουν σε βαθιά ύφεση.
Αυτή η συμβατική σοφία δεν στηρίζεται ούτε σε αποδεικτικά στοιχεία ούτε σε προσεκτική ανάλυση. Αντ’ αυτών, βασίζεται σ’ εκείνο που θα μπορούσαμε επιεικώς να ονομάσουμε καθαρή κερδοσκοπία, και λιγότερο επιεικώς να ονομάσουμε επινοήσεις της φαντασίας της ελίτ της πολιτικής – ειδικά, ως προς την πίστη σ’ αυτό που έχω καταλήξει να θεωρώ σαν τον αόρατο bond vigilante (αυτόκλητο προστάτη της έννομης τάξης των ομολόγων) και τη νεράιδα εμπιστοσύνη.
Οι bond vigilantes είναι επενδυτές που τραβάνε το βύσμα σε κυβερνήσεις που αντιλαμβάνονται ως ανίκανες ή απρόθυμες να πληρώσουν τα χρέη τους. Τώρα, δεν τίθεται ερώτημα ότι χώρες μπορεί να υποστούν κρίσεις εμπιστοσύνης (βλέπε Ελλάδα, χρέος). Αλλά αυτό που οι υποστηρικτές της λιτότητας ισχυρίζονται είναι ότι (α) οι bond vigilantes είναι έτοιμοι να επιτεθούν στην Αμερική, και (β) ότι δαπανώντας οτιδήποτε περισσότερο σε κίνητρα θα τους αντισταθμίσει.
Τι λόγο έχουμε να πιστεύουμε πως οτιδήποτε από αυτά είναι αλήθεια;
(…)
Ποια είναι η απόδειξη για την πεποίθηση ότι η δημοσιονομική περιστολή είναι αναπτυξιακή, επειδή βελτιώνει την εμπιστοσύνη; (Παρεμπιπτόντως, αυτό είναι ακριβώς το δόγμα που ανέπτυξε ο Herbert Hoover το 1932).
(…)
Σημερινά παραδείγματα λιτότητας είναι κάθε άλλο παρά ενθαρρυντικά. Η Ιρλανδία υπήρξε ένας καλός στρατιώτης σε αυτή την κρίση, εφαρμόζοντας πεισματικά άγριες περικοπές δαπανών. Η ανταμοιβή της είναι μια ύφεση επιπέδου κατάθλιψης – και οι αγορές συνεχίζουν να τη μεταχειρίζονται σαν ένα σοβαρό ρίσκο χρεοκοπίας. Άλλοι καλοί στρατιώτες, όπως η Λεττονία και η Εσθονία, πήγαν ακόμη χειρότερα – και τα τρία αυτά κράτη, είτε το πιστεύετε είτε όχι, είχαν χειρότερη ύφεση στην παραγωγή και την απασχόληση από την Ισλανδία, η οποία αναγκάστηκε κάτω από το εύρος της οικονομικής κρίσης να υιοθετήσει λιγότερο ορθόδοξες μεθόδους.
Έτσι, την επόμενη φορά που θ’ ακούσεις σοβαροφανείς ανθρώπους να εξηγούν την ανάγκη για δημοσιονομική λιτότητα, προσπάθησε να αναλύσεις το επιχείρημά τους. Σχεδόν βέβαια, θ’ ανακαλύψεις ότι εκείνο που ακούγεται σαν έξυπνος ρεαλισμός ουσιαστικά βασίζεται σε θεμέλιο της φαντασίας, στη δοξασία ότι αόρατοι αυτόκλητοι προστάτες θα μας τιμωρήσουν αν είμαστε κακοί και η νεράιδα εμπιστοσύνη θα μας ανταμείψει αν είμαστε καλοί. Και ο πραγματικός κόσμος της πολιτικής – πολιτικής που θα πλήξει τις ζωές εκατομμυρίων εργαζόμενων οικογενειών – έχει κτιστεί πάνω σε αυτό το θεμέλιο.»
Εξάλλου, ο Joseph Stiglitz που κέρδισε το νόμπελ οικονομίας το 2001, σε συνέντευξή του (30-06-2010) ε
ίχε πει:«Πρέπει να κάνουμε την οικονομία να ξεκινήσει προτού οι επιχειρήσεις επενδύσουν. Υπάρχει η ιδέα ότι με κάποιο τρόπο, όταν η κυβέρνηση περικόψει κρατικές επενδύσεις, ο ιδιωτικός τομέας θα αποκτήσει εμπιστοσύνη κι αυτό θα οδηγήσει σε περισσότερες επενδύσεις. Το γεγονός όμως είναι ότι τα νοικοκυριά στην Αμερική και σε άλλα μέρη του κόσμου βαρύνονται με χρέη, και οι επιχειρήσεις δεν πρόκειται να ξοδέψουν όσο οι κυβερνήσεις και ο καταναλωτής δεν ξοδεύουν.» (πηγή)
Κλείνοντας τη συνέντευξή του ο Stiglitz πρόσθεσε ότι τα προγράμματα λιτότητας που εφαρμόζονται στην Ευρώπη οδηγούν σε ύφεση διότι η ανάπτυξη των επιχειρήσεων θα μειωθεί και τα οικονομικά προβλήματα θα είναι μεγαλύτερα.
Πιο πρόσφατα, σε άρθρο του Jamie Dunkley που δημοσιεύτηκε στις 8-09-2010 (telegraph.co.uk), διάβασα ότι ο Joseph Stiglitz δήλωσε ότι οι βαθιές περικοπές δαπανών σαν μέτρου μείωσης των ελλειμμάτων ήταν μια καταστροφή κι ότι η Ευρώπη οδεύει προς χειρότερες οικονομικές δυσκολίες.
Σε συνέντευξή του στο Bloomberg News στη Ζυρίχη (21-09-2010) ο Stiglitz είπε μεταξύ άλλων: «Εάν η Ευρώπη συνεχίσει το δρόμο που πηγαίνει, ο οποίος είναι μέτρα λιτότητας, το αποτέλεσμα θα είναι επιβράδυνση της ανάπτυξης, που σημαίνει ότι τα έσοδα από φόρους θα μειωθούν, και η πρόβλεψη που έχουν κάνει οι άνθρωποι θα επαληθευτεί και θα απογοητεύσει. (…) Αυτή η προσέγγιση με λιτότητα συνιστά μεγάλο ρίσκο για απογοήτευση της αγοράς.» (πηγή)
