Πρόσφατα συνάντησα έναν συνταξιούχο γιατρό, ο οποίος ήθελε να με γνωρίσει διότι κάποιος κοινός γνωστός του είπε πως εγώ είχα γράψει ένα βιβλίο για την Βίβλο. Προτού προλάβω να αρθρώσω λέξη, έβαλε την “κασέτα” του να παίξει τα πιστεύω του ως χριστιανού που “σώθηκε” με το αίμα του Χριστού. Αναγνώρισα αμέσως την “ευαγγελική” πλύση εγκεφάλου που είχε υποστεί ο άνθρωπος – ένας κατά τ’ άλλα ευγενής και καλοσυνάτος επιστήμων. Δεν ήθελε ν’ ακούσει τίποτα από μένα. Ήθελε μόνο να πει το ποίημά του, το ίδιο ποίημα που απαγγέλλουν εκατομμύρια Ευαγγελικοί και Πεντηκοστιανοί στον κόσμο, στην προσπάθειά τους να “σώσουν” και άλλους.
«Βρε καλέ μου, βρε χρυσέ μου, δεν είναι όλη η Γραφή θεόπνευστη, άνθρωποι την έγραψαν κι όχι ο Θεός» κατάφερα να του πω, για να μου πετάξει πάραυτα στα μούτρα το εδάφιο “επικατάρατος όποιος προσθέσει ή αφαιρέσει από το βιβλίο τούτο…”, στο άκουσμα του οποίου έγινα έξαλλη.
«Μα αυτό ακριβώς που λες επιβεβαιώνει ότι δεν είναι όλη η Γραφή θεόπνευστη. Άλλωστε ο Ιησούς είπε “ευλογείτε και μην καταράστε”», απάντησα, προσθέτοντας ότι δεν μπορώ να συζητήσω μαζί του διότι έχει υποστεί πλύση εγκεφάλου.
«Το είχα πάθει κι εγώ πριν από μερικές δεκαετίες, για ένα μικρό διάστημα ευτυχώς, και γνωρίζω από πρώτο χέρι τι σου συμβαίνει», συμπλήρωσα για να τον παρηγορήσω.
Το περιστατικό αυτό μου έδωσε το ερέθισμα για να ερευνήσω τι είναι η λεγόμενη πλύση εγκεφάλου (brainwashing), μια ψυχασθένεια από την οποία πάσχουν, εν αγνοία τους, σε κάποιο βαθμό και σε κάποιο τομέα (θρησκευτικό, πολιτικό, επιστημονικό, κοινωνικό, κλπ), οι περισσότεροι άνθρωποι.
Παραθέτω την ανάλυση του brainwashing από το urbandictionary:
Τι σημαίνει να έχει υποστεί κάποιος πλύση εγκεφάλου;
Πλύση εγκεφάλου έχει υποστεί κάποιος που εξαναγκάστηκε ή χειραγωγήθηκε με οποιαδήποτε κοινωνική, πολιτική, πνευματική ή ψυχο-συναισθηματική μέθοδο να κάνει πράγματα ή να υιοθετήσει ιδέες που διαφορετικά δεν θα αποδεχόταν.
Συχνά είναι μια προέκταση της κοινής, καθημερινής πειθούς, αλλά την ξεπερνάει για να ελέγξει τον τρόπο με τον οποίο ένα άτομο σκέφτεται και ανταποκρίνεται γενικώς, ώστε να περιορίσει την ίδια την κριτική σκέψη, και όχι απλώς να πουλήσει μια ιδέα ή απόφαση βασισμένη στην παρουσίαση πληροφοριών και επιλογών.
Ο στόχος της πλύσης εγκεφάλου είναι η εσωτερίκευση του βίαιου ελέγχου της σκέψης, σε σημείο που το θύμα να πιστεύει και να θεωρεί απαραίτητο να επιβάλει στον εαυτό του τη βούληση κάποιου άλλου ως δική του, χωρίς να συνειδητοποιεί την έλλειψη ελεύθερης βούλησής του και συνήθως με μια ψευδαίσθηση ισχυρότερης ελεύθερης βούλησης.
Πηγαίνει πέραν από το Σύνδρομο της Στοκχόλμης, σε σημείο που το θύμα να φοβάται να κρίνει την αυθεντία ενός προσώπου, ομάδας ή συστήματος δοξασιών. Μάλιστα δίδονται εξορθολογισμοί ώστε το θύμα να εξηγήσει οτιδήποτε αντιφατικό.
Η κοινή χρήση του όρου «Πλύση Εγκεφάλου» συνεπάγεται ένα τυφλό σημείο όπου το θύμα δεν μπορεί να δει μια αντίθετη οπτική γωνία (άποψη) λόγω χειραγώγησης της σκέψης του ή προκατάληψης. Αντιφατικά δεδομένα δεν μπορούν να υποβληθούν σε επεξεργασία (διανοητική εξατομίκευση) ή είναι στρεβλοποιημένα ώστε να ταιριάζουν σε μια μορφή που δεν έρχεται πλέον σε αντίθεση (γνωστική αντίφαση).
Η πλύση εγκεφάλου συμπεριλαμβάνει προφάσεις ή και φοβίες ως προς το γιατί η αμφισβήτηση ή η απομάκρυνση από ένα δογματικό πιστεύω είναι λάθος και θεωρεί ότι οι άνθρωποι που δεν συμφωνούν είναι εξαπατημένοι, σατανικοί ή απλώς σφάλλουν.
Οι άνθρωποι μπορούν να κάνουν πλύση εγκεφάλου στον εαυτό τους με το να έχουν κλειστό μυαλό, αλλά μπορούν επίσης να υποστούν πλύση εγκεφάλου εκουσίως ή ακουσίως από οποιαδήποτε εξουσιαστική σχέση, όπως ένας εξ ολοκλήρου κυριαρχικός σύντροφος, ένας γονέας, μια οργάνωση ή ένας θρησκευτικός ή πολιτικός οργανισμός.
Αυτή είναι η πρωταρχική κοινή χρήση της πλύσης εγκεφάλου για να περιγράψει κανείς τη διαδικασία ελέγχου μιας θρησκευτικής σέκτας (cult). Ωστόσο, η πλύση εγκεφάλου παίρνει ποικίλες μορφές όσον αφορά τα εργαλεία και τους βαθμούς των διαφόρων ειδών ελέγχου. Έτσι, ο ισχυρισμός ότι μια ομάδα δεν κάνει πλύση εγκεφάλου επειδή δεν μοιάζει με μια άλλη ομάδα (που ντύνει τα μέλη της ομοιόμορφα ή τα υποχρεώνει να ψελλίζουν την ίδια φράση για ώρες, π.χ. ) είναι άκυρη – και μια τυπική άμυνα από τα μέλη μιας λατρείας (cult).
Στην πραγματικότητα, η πλύση εγκεφάλου μπορεί να σημαίνει κλείσιμο του νου όταν πρόκειται για συγκεκριμένα πράγματα και όχι για άλλα. Ορισμένες λατρείες, μάλιστα, καμουφλάρουν τον έλεγχό τους, ενθαρρύνοντας τα μέλη τους να πιστεύουν οτιδήποτε θέλουν, συμπεριλαμβανομένης της παραμονής στην ισχύουσα θρησκεία τους, εφόσον δεν παρεμβαίνει και τα μέλη δεν αμφισβητούν τη δέσμευση στην ατζέντα της ομάδας.
Το πρόβλημα είναι ότι η φράση «πλύση εγκεφάλου» μπορεί να νοείται ή να θεωρείται ως προσβολή αντί για ένα συγκεκριμένο ψυχολογικό φαινόμενο. Μπορεί να είναι μια δικαιολογία για να εξηγήσετε γιατί κάποιος δεν μπορεί να δει τη δική σας άποψη. Ως εκ τούτου, οι άνθρωποι που έχουν υποστεί πλύση εγκεφάλου είναι πιθανό να κατηγορούν τους άλλους, ακόμη και ολόκληρη την περιβάλλουσα κοινωνία, ότι έχουν υποστεί πλύση εγκεφάλου.
Η πλύση εγκεφάλου είναι επίσης ένας όρος που χρησιμοποιούν οι λατρείες (αιρέσεις) για να επιτεθούν στις θρησκείες εν γένει (πολλές από τις οποίες μπορεί να έχουν χαρακτηριστικά αίρεσης σε διαφορετικούς βαθμούς ως φυσική τάση εξέλιξης οποιασδήποτε κοινωνικής ομάδας) ή θρησκείες διαφορετικές στα βασικά δόγματα από τις δικές τους.
Ορισμένες αντιαιρετικές οργανώσεις έχουν οι ίδιες μια σεκταριστική νοοτροπία και έτσι δυσκολεύουν άλλες ομάδες να υποστηρίξουν και να εκπαιδευτούν για την πραγματική ψυχοπαθολογία της πλύσης εγκεφάλου. Με άλλα λόγια, οι άνθρωποι επιστρέφουν στην αρχαϊκή σημασία της λέξης “λατρεία” ως “θρησκευτική αίρεση” και συνδέουν την πλύση εγκεφάλου με όρους πεποίθησης και όχι χειρισμού και ελέγχου ή θολώνουν τη διάκριση ανάμεσα στην πλύση εγκεφάλου και την εκπαιδευτική κατήχηση.
Στο τέλος, τα πράγματα γίνονται πραγματικά γλοιώδη, καθώς οι σύγχρονες λατρείες έχουν τελειοποιήσει διάφορες τεχνικές και τακτικές, οι πιο ειρωνικές από τους οποίες είναι να παίζουν το ρόλο μιας οργάνωσης που δήθεν προωθεί την ελεύθερη βούληση και αγωνίζεται εναντίον όσων βολικά ορίζουν ως πλύση εγκεφάλου, μη συμπεριλαμβάνοντας το δικό τους έλεγχο του νου (mind control).
Μια κοινή παραλλαγή αυτής της τακτικής κηρύσσει τον όρο “πλύση εγκεφάλου” ως άνευ νοήματος ή ακόμα και ως μια προσβλητική μορφή αδιαλλαξίας εναντίον της θρησκευτικής ελευθερίας – ο απόλυτος και “πολιτικά ορθός” τρόπος να κάνουν τους κριτικούς να σιωπούν, τοποθετώντας τον εαυτό τους στο ρόλο του θύματος αντί της κοινωνίας που οι ίδιοι θυματοποιούν.
πηγή
Ελεύθερη μετάφραση Μαρίας Σεφέρου
