Αυτός ήταν ο παππούς μου, ο Παναγής Σεφέρος! Λεβέντης 1,90 μ. ύψος, γοητευτικός, με τέλεια χαρακτηριστικά, καθαρό βλέμμα και υπερήφανη κορμοστασιά!
Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 98 ετών, το 1957.
Πώς τον θυμήθηκα μετά από 55 χρόνια;
Τον είδα στον ύπνο μου τις προάλλες, νέο και ωραίο, όπως δεν τον είχα γνωρίσει ποτέ, αφού όταν ήταν νέος εγώ ήμουν αγέννητη.
Τι να θέλει άραγε ο παππούς από μένα; Πώς με θυμήθηκε ύστερα από τόσα χρόνια; “Ζει” άραγε ακόμη η ψυχή του ανάμεσά μας; Μας βλέπει; Μας ακούει; Παρακολουθεί τα σημεία και τέρατα που συμβαίνουν σήμερα στην Ελλάδα; Τι νιώθει άραγε για τ’ αγαπημένα του πρόσωπα; Τι μπορώ να του προσφέρω για να τον ανακουφίσω;
Αυτά και άλλα αναπάντητα ερωτήματα με πλημμύρισαν μετά το όνειρο, κι έτσι ένιωσα την ανάγκη γι’ αυτό το αφιέρωμα.
Τι θυμάμαι από τον παππού τον Παναγή; Θυμάμαι ότι κοιμόταν πάντα στη βεράντα του σπιτιού μας, στο Δενδρό. Αυτή ήταν η υπαίθρια “κρεβατοκάμαρά” του! Ακόμη και το χειμώνα, εκείνος προτιμούσε να κοιμάται έξω. Παρ’ όλο που η βεράντα ήταν σκεπαστή, όταν φυσούσε και χιόνιζε μαζί, τον βρίσκαμε το πρωί σκεπασμένο από χιόνι, τα γένια του κάτασπρα, και τον ξεχιονίζαμε με μια… σκούπα!
Ο παππούς ήταν πάντα γελαστός και δεν έχασε ποτέ το χιούμορ του, ακόμη και όταν στα 90 του έκοψαν το πόδι σύριζα, διότι είχε προσβληθεί από κάποια ασθένεια που ίσως είχε ξεκινήσει από κρυοπαγήματα. Το χειρουργείο έγινε στο χωλ του σπιτιού μας με πρωτόγονα μέσα, από ένα νεαρό ειδικευόμενο χειρουργό που είχε βαφτίσει τη μεγαλύτερη αδελφή μου. Είχε τόσο γερό οργανισμό ο παππούς που δεν έπαθε καμία μόλυνση και έζησε ακόμη οκτώ χρόνια!
Έκτοτε κυκλοφορούσε μέσα στο σπίτι σερνόμενος, και επίσης κατέβαινε την πίσω σκάλα με 10 ψηλά σκαλοπάτια σερνόμενος, ακουμπώντας στις παλάμες του, για να πάει στην εξωτερική τουαλέτα (αποχωρητήριο) που διέθετε το σπίτι μας. Αυτή τη θλιβερή εικόνα δε μπορώ να την ξεχάσω…
Βασανίστηκε πολύ ο αγαπημένος μου παππούς στα τελευταία οκτώ χρόνια της ζωής του! Όμως δεν τον θυμάμαι να γόγγυσε ποτέ για τη μοίρα του. Ποτέ δεν παραπονέθηκε! Ποτέ δεν έχασε το χιούμορ του, και το πρόσωπό του δεν είχε αλλάξει πολύ από τα γεράματα και τα βάσανα. Παρέμεινε όμορφος μέχρι το θάνατό του.
Καθισμένος στο κρεβάτι του, με τα πόδια σκεπασμένα για να μη φαίνεται η αναπηρία του, προσκαλούσε κάθε περαστικό, γνωστό ή άγνωστο, για ένα ποτηράκι κρασί. Το σπίτι μας ήταν πάνω στον κεντρικό δρόμο του χωριού που είχε αρκετή κίνηση.
Στη φωτογραφία δεξιά, ο παππούς με τον εγγονό του και αγαπημένο αδελφό μου τον Παναγιώτη (Τάκη), που έφυγε νωρίς, στα 56 του χρόνια… Συναντήθηκαν άραγε οι ψυχές τους κάπου εκεί “επάνω”; Ας έχουν γαλήνη και μακαριότητα!Είχε δοκιμαστεί πολύ ο παππούς στη ζωή του. Εκτός από τη φτώχεια και τους πολέμους στους οποίους είχε λάβει μέρος, είχε χηρέψει δύο φορές. Όμως, το μεγαλύτερο χτύπημα της “μοίρας” ήταν όταν έχασε το γιο του 21 ετών που τον είχε στείλει να σπουδάσει στη Γερμανία. Στο δράμα αυτό είχα αναφερθεί εδώ.
Αλλά και στις δύο τελευταίες δεκαετίες της ζωής του, ο παππούς δοκιμάστηκε από τις στερήσεις. Στην καρέκλα της φωτογραφίας απεικονίζεται η φτώχεια της οικογενείας μας, που στέρησε στον παππού Παναγή μια αξιοπρεπή διαβίωση. Μεγαλώνοντας πέντε παιδιά στα χρόνια της κατοχής και του μετέπειτα καταραμένου εμφυλίου, οι γονείς μας δεν είχαν τον τρόπο να προσφέρουν στον παππού αυτά που χρειαζόταν. Όμως, όπως προείπα, δεν παραπονιόταν ποτέ, κι έτρωγε με ευχαρίστηση τα αποφαγούδια μας. Ωστόσο, όταν θυμάμαι τα βάσανά του, πονάω πολύ ακόμη και σήμερα.
Παππού! Συγχώρεσε τους γονείς μου αν σε πίκραναν! Συγχώρεσε κι εμάς τα εγγόνια σου αν δεν σου δείξαμε ως παιδιά τη στοργή και την αγάπη που σου άξιζε.
Ήταν πολύ κοινωνικός ο παππούς ο Παναγής! Προτού κοπεί το πόδι του, τον θυμάμαι με τη μαγκούρα σε κάθε γιορτή να ροβολάει στα καλντερίμια του χωριού, πηγαίνοντας σπίτι σε σπίτι για να πει τα “χρόνια πολλά” στους εορτάζοντες. Κανείς δεν έπρεπε να μείνει παραπονεμένος!
Του άρεσαν πολύ τα κλέφτικα τραγούδια, και συχνά σιγοτραγουδούσε, αναπολώντας με νοσταλγία τα παλιά. Δεν υπήρχαν ραδιόφωνα στο χωριό τότε. Θυμάμαι ότι πολλές φορές μου ζητούσε να του τραγουδήσω το κλέφτικο “Στη μέση τα Καλάβρυτα”, κάτι που έκανα ευχαρίστως. Ήταν το μόνο κλέφτικο που μας είχαν μάθει στο σχολείο. Του το αφιερώνω με το επόμενο video:
Παππού, δεν πονάς τώρα! Έτσι δεν είναι; Δεν σέρνεσαι πια! Δεν υποφέρεις! Η ψυχή σου πετά ανάλαφρη σε μια άλλη διάσταση, όπου, όπως λέει η θρησκεία, δεν υπάρχει πόνος, λύπη ή στεναγμός! Ελπίζω να σου άρεσε αυτό το αφιέρωμα, παππού! Ήταν το μόνο που μπορούσα να σου προσφέρω, σαν ένα ταπεινό μνημόσυνο.
Δεν ξέρω, παππού, τι δυνατότητες έχεις από εκεί “ψηλά”.
Η Ελλάδα βουλιάζει… Το βλέπεις; Οι Έλληνες υποφέρουν! Το νιώθεις;
Δώσε μια ευχή, παππού, να γίνει το θαύμα και να βγούμε από το τέλμα! Να βρεθούν άνδρες αρσενικοί, όπως ήσουν εσύ, που θα μας ανασύρουν από τη δουλεία και την εθνική ταπείνωση.
Μ’ ακούς, παππού;
Tags: Δενδρό, Παναγής Σεφέρος, παππούς, Τάκης Σεφέρος, ψυχή
