Ο Κυνισμός εκδηλώθηκε ως κίνημα κατά τον 4ο π.Χ. αιώνα, σαν εναντίωση στον καθιερωμένο τρόπο ζωής που ήταν συχνά ασυμβίβαστος με τη λογική.
Η μελέτη της φιλοσοφίας του Κυνισμού δεν είναι εύκολη υπόθεση καθώς δεν διασώζονται αυθεντικά κείμενα, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων. Στο Λεξικό της Ιστορίας των Ιδεών αναφέρεται ότι το πρόβλημα του Κυνισμού είναι στη ουσία πρόβλημα που αφορά στις πηγές του.
Η γνώση μας για τον Κυνισμό και τους Κυνικούς βασίζεται κυρίως στις πληροφορίες μεταγενέστερων συγγραφέων από αναφορές που βρέθηκαν διασκορπισμένες σε πολλά αρχαία κείμενα, στην πλούσια συλλογή ανεκδότων, και σε επιστολές αμφισβητούμενης αυθεντικότητας που είδαν το φως της δημοσιότητας πολύ αργότερα.
Για το λόγο αυτό η ερμηνεία των μεμονωμένων προτάσεων και περιλήψεων πρέπει να γίνεται με επιφύλαξη και πάντα κάτω από το πρίσμα της ιστορίας των ιδεών που είχαν σχέση με τους Κυνικούς. Σε τούτο ακριβώς οφείλεται το γεγονός ότι οι ερευνητές ενίοτε καταλήγουν σε διαφορετικές απόψεις. Υπάρχουν βέβαια και κάποια κεντρικά αξιώματα του Κυνισμού πάνω στα οποία οι περισσότεροι συμφωνούν.
Οι Κυνικοί, με το ζωντανό τους παράδειγμα και το λιτό τρόπο ζωής τους, προσπαθούσαν ν’ ανακουφίσουν τον ανθρώπινο πόνο που προκαλούσε ο λανθασμένος τρόπος ζωής. Πάντως, οι περισσότεροι Κυνικοί δεν αποκήρυτταν εντελώς το συμβατικό τρόπο ζωής, αν και επέλεγαν τους φίλους τους μόνο μεταξύ των συντρόφων τους Κυνικών. Ένας από τους λόγους ήταν το ότι πίστευαν πως τα περισσότερα άτομα, παρόλο που έχουν την εμφάνιση ανθρώπων, δεν είναι άνθρωποι!
Οι Κυνικοί πίστευαν ότι οι περισσότεροι άνθρωποι είχαν πλανηθεί στο να θεωρούν τους εαυτούς των έξυπνους και ευπρεπείς, όταν στην πραγματικότητα δεν ήταν παρά καμουφλαρισμένοι απατεώνες και ρουφιάνοι, και γι’ αυτό το λόγο δεν ήταν αληθινοί άνθρωποι. Ο Διογένης εξέφρασε αυτή την Κυνική άποψη, όταν αναχωρούσε από ένα δημόσιο λουτρό. Ρωτήθηκε εάν ήταν πολλοί άνθρωποι λουόμενοι, και απάντησε ότι «ήταν λίγοι άνθρωποι αλλά μεγάλο πλήθος λουομένων».
Ένας άλλος λόγος που οι Κυνικοί επέλεγαν για φίλους τους μόνο άλλους Κυνικούς ήταν οι θρησκευτικές τους πεποιθήσεις. Οι Κυνικοί γενικώς περιφρονούσαν την κρατούσα θρησκεία της εποχής τους. Δεν είχαν υπομονή για πολυθεϊστικές ή μονοθεϊστικές δεισιδαιμονίες και δοξασίες. Ήταν δύσπιστοι ως προς τα θρησκευτικά τελετουργικά και τα θεωρούσαν παιχνίδια που δημιουργήθηκαν για την ψυχαγωγία και την παρηγοριά του πλήθους. Δεν απέδιδαν καμία αξία στις θεογονίες και τους ανθρωπομορφικούς μύθους των θεών.
Οι Κυνικοί προσπάθησαν να εξαλείψουν τις θρησκευτικές πρακτικές, συχνά με σαρκασμό και γελοιοποίηση, ή με καταγγελία και καταδίκη, και βασικά υιοθετώντας συμπεριφορές που ήταν αντίθετες μ’ αυτές τις δοξασίες και πρακτικές. Ο λόγος που οι ίδιοι καταδίκαζαν τις κρατούσες θρησκείες ήταν επειδή είχαν αποτύχει στο να προσφέρουν πρακτική καθοδήγηση στις καθημερινές υποθέσεις. Παρά ταύτα, οι Κυνικοί δεν ήταν άθεοι και δεν είχαν αποκηρύξει εντελώς ολόκληρη την οργανωμένη θρησκεία. Όμως, πίστευαν πως ήταν απεσταλμένοι του Θεού, και σαν τέτοιοι δεν χρειάζονταν την οργανωμένη θρησκεία, διότι αυτοί που αγαπούν το Θεό δεν έχουν θρησκεία παρά τον ίδιο το Θεό.
Οι Κυνικοί πίστευαν πως ήταν οι de facto ηγέτες, και οι μόνοι αληθινοί άνδρες της πολιτικής και της θρησκείας που εργάζονταν για το διαφωτισμό των μαζών. Επιδίωξαν να ζουν σύμφωνα με τους σαφώς καθορισμένους στόχους των και κάτω από την καθοδήγηση ενός ελεύθερα επιλεγμένου σκοπού του Θεού, παρά να γίνουν οπαδοί μιας θρησκείας μέσω κίβδηλων τελετουργικών και άλλων απατηλών πρακτικών.
Περισσότερα για την ξεχασμένη Κυνική φιλοσοφία στο δωρεάν ηλεκτρονικό βιβλίο μου εδώ.
Το δημοσιευμένο βιβλίο μου θα το βρείτε στις Εκδόσεις Δαιδαλέος.
Τα video τα δημιούργησα με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI). Είναι περίεργο που με το ίδιο input (κείμενο) η Τεχνητή Νοημοσύνη κάθε φορά δημιουργεί διαφορετικά video! Είναι η πρώτη φορά που χρησιμoποίησα την AI στην free έκδοσή της.
Tags: αρετή, αταραξία, αυτάρκεια, ευδαιμονία, ευτυχία, Κυνική φιλοσοφία, Κυνισμός, λογική, οργανωμένη θρησκεία
