THE PAGAN CHRIST
Recovering the Lost Light
By Tom Harpur
Επιλεγμένα εγκώμια για το βιβλίο “The Pagan Christ: Recovering the Lost Light “
«Διαβάστε αυτό το βιβλίο… για να εμπλουτίσετε την προσωπική σας αναζήτηση της αλήθειας, ώστε να ξεπεράσετε τα προηγουμένως αναμφισβήτητα όρια της θρησκευτικής στενότητας και του αποκλεισμού. … Σίγουρα προβοκάρει τον εφησυχασμό και ανοίγει νέες προοπτικές διορατικότητας στον σοβαρό στοχαστή». –Toronto Star
«… Εκείνοι που δεν μπορούν να δεχτούν κατά λέξη την (χριστιανική) ορθοδοξία, και εκείνοι των οποίων η πνευματική αναζήτηση δεν έχει ακόμη περατωθεί, θα βρουν νέα πίστη και ελπίδα στο γενναίο έργο του Harpur». – Calgary Herald
«… Ο Harpur καταβάλλει προσπάθειες για να υποστηρίξει ότι οι ανακαλύψεις του δεν είναι πλήγμα για τον Χριστιανισμό… αλλά μάλλον ότι ο αληθινός Χριστιανισμός αναδύεται από αυτές τις ανακαλύψεις με νέα δύναμη, νέα σημασία και νέα σπουδαιότητα στη ζωή και την πίστη του ατόμου». – Globe & Mail
«Είτε μας αρέσει είτε όχι, εκείνο που μας λέει ο Harpur σε αυτό το βιβλίο είναι ότι, στην αναζήτησή μας για πίστη, έχουμε επιλέξει την περιορισμένη ασφάλεια των κατά γράμμα ερμηνειών του ιερού κειμένου έναντι της ιερής ελευθερίας των μυθικών νοημάτων ». –Winnipeg Free Press, Karen Toole
«Το μήνυμα του βιβλίου “The Pagan Christ”, αν επιλέξουμε να το ακούσουμε, είναι τελικά ένα μήνυμα ελπίδας και απελευθέρωσης». – FFWD
«Αυτό το βιβλίο πρέπει να διαβαστεί από θεολόγους και σπουδαστές θεολογίας, καθώς και από τους πραγματικούς αναζητητές». – Glad Tidings
By Wayne A. Holst for The Toronto Star
Από την έρευνά του για τον αρχαίο μύθο, ο Harpur αισθάνεται ότι έχει υποστεί μια πνευματική αφύπνιση που έχει φέρει επανάσταση στη χριστιανική του πίστη. Λόγω των συνδέσεών της με τα μεγάλα αρχέτυπα θέματα της αρχέγονης και της κλασικής πνευματικότητας, η Βίβλος έχει αποκτήσει νέα ισχύ και ζωτικότητα γι’ αυτόν. Ο Harpur πιστεύει ότι διαθέτει τώρα μια συνειδητοποίηση για τον συμπαντικό Χριστό που είχε τόσο καιρό αναζητήσει.
Αρχαία σύμβολα και αλληγορίες, που υπάρχουν αλλά κρύβονται στη βιβλική λογοτεχνία, έχουν διευκρινιστεί γι’ αυτόν. Κατέληξε να εκτιμήσει, με έναν νέο τρόπο, τους κινδύνους της ανάγνωσης της Βίβλου κατά γράμμα. Βλέπει πως οι άνθρωποι πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη για τη δική τους πνευματική εξέλιξη και όχι να αφήνουν άλλες επίδοξες αρχές να καθορίζουν την αλήθεια γι’ αυτούς.
Η ιστορία του Ιησού μπορεί να γίνει μια βαθιά πνευματική αλληγορία της ψυχής, λέει. Τα κλασσικά πανηγύρια και τα τελετουργικά των παραδόσεων της πίστης μας μπορούν να εμφυσηθούν με νέο νόημα. Η κατανόησή μας για τη ζωή μετά το θάνατο μπορεί να ενισχυθεί.
Ο Harpur εννοεί κάτι όταν μιλάει για καθολική αλήθεια που υπάρχει στους αρχέγονους μύθους. Το συλλογικό ανθρώπινο ασυνείδητο επηρεάζει την ιστορία του Ιησού όπως βρίσκεται στα Ευαγγέλια.
(…)
Στην εποχή του παγκόσμιου πολιτισμού, του θρησκευτικού πλουραλισμού και της ανάγκης για εποικοδομητική διαθρησκευτική συνάντηση, οι γνώσεις του Harpur είναι ελκυστικές.
(…)
Ο Harpur δεν θεωρεί αυτό το βιβλίο ως επίθεση εναντίον του Χριστιανισμού ή οποιασδήποτε άλλης θρησκείας, εν προκειμένω. Ο στόχος του είναι ακριβώς αντίθετος. Θέλει να βοηθήσει τους ανθρώπους να συνειδητοποιήσουν μια πλουσιότερη, πιο πνευματική πίστη, όπως ο ίδιος έφτασε να την βιώσει.
(…)
Ο Wayne A. Holst είναι εκπαιδευτικός ενορίας στην St. David’s United Church, Calgary. Έχει διδάξει θρησκεία και πολιτισμό στο Πανεπιστήμιο του Calgary.
——————-
Defending the Spark: A Review of The Pagan Christ
The Republic – Vancouver
By Michael Nenonen
Ο παππούς μου είπε κάποτε ότι η ιστορία του Ιησού ήταν πραγματικά η επανάληψη μιας πολύ παλαιότερης ιστορίας, που αναφερόταν σε πολλές μυθολογίες ανά τους αιώνες. Θα ένιωθε δικαιωμένος εάν είχε ζήσει αρκετό καιρό για να διαβάσει το βιβλίο «The Pagan Christ» του Tom Harpur.
Ο Harpur είναι ένας από τους πιο σεβαστούς και γνωστούς Χριστιανούς στοχαστές του Καναδά. Είναι πρώην Αγγλικανός ιερέας, και ήταν καθηγητής της Καινής Διαθήκης στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο από το 1964 έως το 1971. (…) Όταν κάποιος σαν αυτόν αμφισβητεί την ύπαρξη του ιστορικού Ιησού και υπερασπίζεται τον Γνωστικισμό, οι άνθρωποι δίνουν σημασία.
Μια παλιά και εσωτερική θρησκευτική παράδοση, ο Γνωστικισμός διακηρύσσει ότι οι ανθρώπινες ψυχές είναι ενσαρκωμένες εκφράσεις της Θεότητας. Σύμφωνα με τη Γνωστική εξήγηση, κατά τη γέννηση ο καθένας μας αναδύεται από την αιωνιότητα για να γίνει μια πεπερασμένη, ενσωματωμένη και ξεχωριστή συνείδηση. Σύμφωνα με τα λόγια του Harpur:
«Το ζωτικό στοιχείο της αρχαίας γνώσης ήταν το πρωταρχικό δεδομένο ότι ο άνθρωπος είναι ο ίδιος, στην πραγματική του ύπαρξη, μια σπίθα θεϊκής φωτιάς που ξεπήδησε, όπως η λάμψη από την εκπυρσοκρότηση, από τον Αιώνιο Βράχο της Ύπαρξης και θάφτηκε στη σάρκα του σώματος για να υποστηρίξει την ύπαρξή του με μια άσβεστη ακτινοβόλο ενέργεια.
Σε αυτήν την άφθαρτη φωτιά, “προσαρτήθηκαν” ο οργανισμός και οι λειτουργίες του, όπως το διατύπωσε η Ελληνική Ορφική θεολογία, και όλοι οι τρόποι και οι δραστηριότητές τους ήταν η έκφραση αυτής της απόλυτης θεϊκής αρχής της πνευματικής νοημοσύνης, που ενεργοποιεί την ύλη».
Κατά τη διάρκεια της ενσάρκωσής μας, ξεχνάμε την συμπαντική προέλευσή μας και υποφέρουμε σε μια κατάσταση υπαρξιακής αμνησίας που ο Γνωστικισμός ελπίζει να θεραπεύσει. Ο Βαλεντίνος, ένας Γνωστικός του δευτέρου αιώνα, το εξέφρασε καλύτερα όταν έγραψε:
«Αυτό που απελευθερώνει είναι η γνώση του ποιοι ήμασταν, τι γίναμε, πού ήμασταν, πού έχουμε πεταχτεί, προς τα πού επιταχύνουμε το βήμα μας, από τι είμαστε λυτρωμένοι, τι είναι η γέννηση και τι η αναγέννηση».
Για τους Γνωστικούς, ο καθένας μας είναι ένας ελαφρά κοιμώμενος Χριστός.
Ο Γνωστικός Χριστιανισμός ήταν η πρώτη «αίρεση» που διώχθηκε από την Εκκλησία. Γνωστικά γραπτά καταστράφηκαν, ενώ οι Γνωστικοί δάσκαλοι συχνά δολοφονήθηκαν.
Παρ’ όλα αυτά, ο Γνωστικισμός επέζησε ως το ισχυρότερο υπόγειο πνευματικό ρεύμα στη δυτική κουλτούρα. (…) Στο πιο πρόσφατο βιβλίο του, ο Harpur όχι μόνο αγγίζει αυτό το διαδεδομένο Γνωστικό ρεύμα, αλλά αποδεικνύει επίσης ότι το διαπερνά πολύ πιο βαθιά από ό,τι φανταζόμασταν ποτέ.
Ο “Παγανιστικός Χριστός” βασίζεται στην έρευνα τέτοιων μελετητών όπως ο Alvin Boyd Kuhn για να υποστηρίξει ότι οι κεντρικοί μύθοι του Χριστιανισμού διαμορφώθηκαν στην Αίγυπτο πολλές χιλιάδες χρόνια πριν από τη σύνταξη των Ευαγγελίων.
Ο Harpur επικεντρώνεται στον Ώρο (Ο Ώρος ήταν Αιγυπτιακός θεός του Ουρανού, γιος της Ίσιδος και του Όσιρι), μια μυθική μορφή του οποίου η θαυματουργή γέννηση αναγγέλθηκε από ένα αστέρι στην ανατολή, που βαφτίστηκε από κάποιον ο οποίος αργότερα αποκεφαλίστηκε, που είχε δώδεκα οπαδούς, που περπατούσε πάνω στο νερό, εκδίωξε δαιμόνια και θεράπευσε αρρώστους, που μεταμορφώθηκε σ’ ένα βουνό, που σταυρώθηκε μεταξύ δύο ληστών, θάφτηκε σε μνήμα και αναστήθηκε. Αυτός ήταν γνωστός ως KRST ή «κεχρισμένος», καθώς και ως «καλός ποιμένας», «ο αμνός του Θεού», «ο άρτος της ζωής», «ο υιός του ανθρώπου», «ο Λόγος» και «ο αλιεύς».
Ο Harpur συνεχίζει να υποστηρίζει ότι αυτός ο μύθος δεν προοριζόταν ποτέ να θεωρηθεί ως κυριολεκτική ιστορία για ένα υπερφυσικό άτομο που ονομάζεται Ώρος. Αντίθετα, ο Ώρος συμβολίζει την ίδια την ανθρωπότητα. Εκπροσωπώντας τόσο τη θεϊκή όσο και την ανθρώπινη φύση μας, ο Ώρος είναι κάθε άνδρας και κάθε γυναίκα. Η ιστορία του είναι η Γνωστική ιστορία της ανθρώπινης συνείδησης.
Ο θρύλος του Ώρου επανεμφανίστηκε στους μύθους των μεταγενέστερων σωτήρων, όπως ο Ταμούζ, ο Άδωνις, ο Μίθρας, ο Διόνυσος, ο Κρίσνα και ο Βούδας. Αποδομώντας τα στοιχεία για τον ιστορικό Ιησού, ο Harpur υποστηρίζει τον ισχυρισμό του ότι η αφήγηση του Ιησού είναι απλώς μια ακόμη παραλλαγή σε αυτό το αρχετυπικό θέμα.
Το καθοριστικό χαρακτηριστικό του παραδοσιακού χριστιανισμού είναι η κατά γράμμα μεταχείριση αυτής της αλληγορικής παγανιστικής παράδοσης. Ο Harpur γράφει:
«Όχι μόνο οι πρώτοι Χριστιανοί πήραν, σχεδόν ολοκληρωτικά, τον έλεγχο των μύθων και διδασκαλιών των Αιγυπτιακών κυρίων τους, εναρμονίζοντάς τους σε πολλές περιπτώσεις με τις Μυστηριακές Θρησκείες και τον Ιουδαϊσμό στις πολλές μορφές του, αλλά έκαναν ό,τι μπορούσαν, μέσω πλαστογραφίας και άλλης απάτης, καύσης βιβλίων, δολοφονίας χαρακτήρων και με τον ίδιο το φόνο, για να καταστρέψουν τις κρίσιμες αποδείξεις για το τι είχε συμβεί.
Κατά τη διαδικασία, η ίδια η χριστιανική ιστορία, η οποία πιθανότατα ξεκίνησε ως ένα είδος πνευματικού δράματος, μαζί με μια πηγή “αποφθεγμάτων” βασισμένων στο αιγυπτιακό υλικό, μετατράπηκε σε μια μορφή ιστορίας στην οποία ο Χριστός του μύθου έγινε πρόσωπο με σάρκα και αίμα που ταυτίστηκε με τον Ιησού (Yeshua ή Joshua) της Ναζαρέτ. Η δύναμη του μύθου χιλιετηρίδων του Χριστού να μεταμορφώσει ολόκληρη η ανθρωπότητα καταστράφηκε εντελώς από την κυριολεκτική λατρεία “ενός υποθετικού Γαλιλαίου υποδείγματος”. Αιώνες πνευματικού σκοταδιού επακολούθησαν».
Ο Harpur ισχυρίζεται ότι ήρθε η ώρα που το σκοτάδι έδωσε τόπο στην αυγή, ώστε ο θρησκευτικός κυριολεκτισμός να παραμεριστεί υπέρ της αποκαλυπτικής δύναμης της πνευματικής αλληγορίας.
Ένα τέτοιο βιβλίο είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσει διαμάχη, και το The Pagan Christ υπέστη το μερίδιο πολεμικής, μεγάλο μέρος της οποίας ήταν άδικο. Χρειάζεται θάρρος για κάποιον με το υπόβαθρο του Harpur να προωθήσει τέτοιες απόψεις. Ίσως έχει εκθέσει τον εαυτό του σε καταστροφικές συκοφαντίες και επαγγελματική περιθωριοποίηση. Αν είναι έτσι, θα είναι σε καλή παρέα. Ο Γνωστικισμός διώκεται για πάντα και είναι πολύτιμος για πάντα.
The Pagan Christ μας υπενθυμίζει ότι κάτω από τα πολιτικά και οικονομικά μας συστήματα, κάτω από τον πολιτισμό και τον χαρακτήρα, βρίσκεται η πνευματική φαντασία. Αυτή είναι η ικανότητα που συνδέει την εγκόσμια περιφέρεια της ύπαρξής μας με τον ιερό πυρήνα της, τη λειτουργία που ενημερώνει τους βαθύτερους πόθους μας και φωτίζει τα ηθικά μας μονοπάτια.
Οι Αμερικανοί αναθεωρητές το γνώριζαν αυτό, όπως και ο Μαχάτμα Γκάντι και ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ Τζούνιορ. Δυστυχώς, η κοινωνική δικαιοσύνη και οι περιβαλλοντικοί ακτιβιστές της σύγχρονης εποχής έχουν εγκαταλείψει σε μεγάλο βαθμό την πνευματική φαντασία, επιτρέποντάς της να αιχμαλωτιστεί από αποκαλυπτικούς φονταμενταλιστές όπως ο Pat Robertson και ο Mel Gibson.
Αν θέλουμε να αμφισβητήσουμε τον φονταμενταλισμό, δεν αρκεί να επισημάνουμε τις πολλές υποκρισίες και ατέλειές του. Πρέπει να μεταφέρουμε τη μάχη κατευθείαν στην καρδιά της πνευματικής φαντασίας. Σε αυτό το έδαφος, η οραματιστική αλληγορία του είδους που προτείνει ο Harpur μπορεί να είναι η μόνη αρετή που είναι αρκετά ισχυρή για να θριαμβεύσει πάνω στον δογματικό κυριολεκτισμό.
Ο Harpur δεν είναι ο μόνος θρησκευτικός λόγιος που κατέληξε σε αυτό το συμπέρασμα. Στο Omens of Millennium (Riverhead Books, 1996), ο Harold Bloom έγραψε ότι οι αγριότητες του νεο-συντηρητισμού “θα μπορούσαν κάλλιστα να προκαλέσουν έναν μεγάλης κλίμακας Γνωστικισμό των καθυβρισμένων και τραυματισμένων, ώστε να ξεσηκωθούν για να επιβεβαιώσουν και να υπερασπιστούν τη θεϊκή σπίθα μέσα τους.”
Λαμβάνοντας υπόψη την αυξανόμενη δημοτικότητα βιβλίων όπως το The Pagan Christ, ίσως η εξέγερση έχει αρχίσει επιτέλους.
paganchrist
Μετάφραση Μαρία Σεφέρου
Μακάρι το βιβλίο The Pagan Christ του Tom Harpur (1929–2017) ν’ ανάψει παγκόσμια πνευματική σπίθα ώστε να αναχαιτιστεί η καλπάζουσα πορεία της ανθρωπότητας προς την αυτοκαταστροφή της.
