Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος: "Είσελθε εις το ταμείον σου"

Screen%2BShot%2B2020 04 09%2Bat%2B10.25.50%2BPM

4/4/2020 – Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος περί του Αγίου Φωτός: “Δεν υπάρχει Άγιο Φως 1ης και 2ης κατηγορίας”.

Αποκλειστική συνέντευξη στον Antenna και στην Άντα Τράκου παραχώρησε ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Ιερώνυμος

Δημοσιογράφος: Μακαριότατε η πανδημία είναι μια πραγματικότητα, ζούμε όλοι πρωτόγνωρες καταστάσεις και στις οποίες καλούμαστε να προσαρμοστούμε. Νιώθουμε αυτή τη στιγμή πως Εκκλησία και Πολιτεία συμπορεύονται σ’ αυτή τη μάχη απέναντι στον αόρατο εχθρό.

Το ερώτημά σας είναι ομολογουμένως ένα ερώτημα που απασχολεί τον κάθε Έλληνα, κι επομένως και εμένα. Πρωτόγνωρο, κι έχει τις δικές του απαιτήσεις. Μπροστά σε όλη αυτή την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί, έρχεται στη σκέψη μου αυτός ο λόγος του Θεού: “Είσελθε εις το ταμείον σου”.

Θα μπορούσαμε να δώσουμε και αυτή την ερμηνεία και την εξήγηση σε αυτά που συμβαίνουν γύρω μας. Δηλαδή, η συνεργασία, θα έλεγα, της Πολιτείας με την Εκκλησία, να μπουν περιοριστικά μέτρα. Περιοριστικά μέτρα στη μετακίνηση των ανθρώπων και η προτροπή ο καθένας να κλειστεί στο σπίτι του, πράγμα που εκφράζεται με άλλα λόγια από πλευράς Πολιτείας, αλλά το ίδιο νόημα έχει μ’ αυτό που είπαμε, να κάνουμε τα σπίτια μας Εκκλησία.

“Είσελθε λοιπόν εις το ταμείο”. Το ταμείο είναι το, κατά την εκκλησιαστική τάξη, θέση, το ιερότερο σημείο του σπιτιού μας, ή αν θέλετε στον εαυτό μας, το ιερότερο κομμάτι που είναι ο εσωτερικός κόσμος. Έτσι, καλούμεθα λοιπόν σήμερα να κάνουμε μία αυτοεξέταση. Να κάνουμε έναν αυτοέλεγχο. Να κάνουμε μία αυτοκριτική. Και αυτή στην πραγματικότητα εκτείνεται σε τρεις χώρους: Σ’ αυτά που πέρασαν, σ’ αυτά που περιμένουμε, σ’ αυτά που ζούμε.

Μέσα λοιπόν σ’ αυτόν τον έλεγχο, περνούν όλες αυτές οι εικόνες του παρελθόντος που μας λένε ότι έχουν προηγηθεί κι έχουν ξαναγίνει γεγονότα συνταρακτικά, επιδημίες, πόλεμοι, βομβαρδισμοί, που τάραξαν την ανθρωπότητα, τις κοινωνίες μας όλες. Έτσι λοιπόν, ο νους μας πάει σ’ αυτά που προγραμματίζαμε, προγραμματίζουμε, τι σκεπτόμαστε να κάνουμε. Αλλά όμως έρχεται αυτή η κατάσταση που μας λέει ότι δεν ξέρουμε αν μπορούμε να τα πραγματοποιήσουμε.

Έτσι ζούμε, λοιπόν, σε μια κατάσταση απραγματοποίητου, και γι’ αυτά που περάσαμε – εκτός ότι είναι δάσκαλος αυτά που περάσαμε – και γι’ αυτά που θα έρθουν. Και μένει το σήμερα. Εδώ πρέπει να εντείνουμε όλοι τις προσπάθειές μας, και δεν υπάρχει διάκριση στις προσπάθειες Πολιτείας και Εκκλησίας, αλλά πρέπει όλοι μαζί ενωμένοι να αντιμετωπίσουμε αυτή την πανδημία – όπως θέλετε ονομάστε την – από κοινού, για να σωθεί ο άνθρωπος, για να ζήσει ο άνθρωπος.

Δημοσιογράφος: Λειτουργίες κεκλεισμένων των θυρών. Μεγάλη Εβδομάδα και Ανάσταση στο σπίτι με προσευχή. Είναι ένα Πάσχα που εμείς οι Έλληνες δεν το ‘χουμε ξαναζήσει.

Αυτό είναι αλήθεια και μας έχει συγκλονίσει και σαν είδηση αλλά και σαν γεγονός. Και υπάρχουν πολλά παράπονα και από τους πολίτες μας και από τους κληρικούς μας, διότι για τον ιερέα, τον κληρικό, δεν υπάρχει πιο τραγικό πράγμα, δεν υπάρχει μεγαλύτερος πόνος από το να αγγίζει το θυσιαστήριο και να μην μπορεί να λειτουργήσει. Αλλά όμως, όπως ξέρουμε κι από τη ζωή τη λειτουργική και την εκκλησιαστική, η Εκκλησία βαδίζει πάνω σε δύο πτυχές, σε δύο χώρους: στην ακρίβεια και στην οικονομία.

Η ακρίβεια είναι κάτι που όλοι το θέλουμε στη ζωή μας. Αλλά ποτέ δεν έρχονται τα πράγματα όπως τα θέλουμε. Κι έρχεται η Εκκλησία με την οικονομία, να οικονομήσει τα πράγματα, να βρει λύση. Ακριβώς αυτή τη στιγμή είμαστε σε αυτό το σημείο. Δεν είναι το όνειρό μας να κάνουμε οικονομία σε όλες τις θέσεις της διδασκαλίας της Εκκλησίας. Αν όμως είναι η ανάγκη, και η Εκκλησία δια μέσου όλων των αιώνων έχει αποδείξει ότι έχει τη δυνατότητα να προσαρμόζεται, έχει τη δυνατότητα να οικονομεί τα πράγματα, και προς το σύνολο της κοινωνίας αλλά και προς τον καθένα προσωπικά.

Αν πάρουμε την προσωπική μας ζωή, βλέπουμε πόσες αταξίες έχουμε κάνει, και ζητάμε μιαν οικονομία, ένα έλεος του Θεού. Έτσι και η κοινωνία έχει παραστρατήσει πολλές φορές. Τα πράγματα μας στενοχωρούν και για να αντιμετωπιστούν χρειάζεται μία οικονομία. Επομένως, δεν τα κάνουμε με ευχαρίστηση αυτά τα θέματα. Αλλά το κάνουμε, κλεινόμαστε στο σπίτι μας, όχι γι’ αυτό φοβόμαστε, αλλά γιατί αγαπάμε τον άνθρωπο.

Και θα ήθελα να κάνω μια περισσότερη επεξήγηση πάνω σ’ αυτό το θέμα: Η Θεία Λειτουργία χωρίζεται, θα λέγαμε, σε δύο κομμάτια: Σ’ εκείνο τη συναθροίσεως, του εκκλησιασμού, και σ’ εκείνο της Θείας Ευχαριστίας. Το θέμα της Θείας Ευχαριστίας για την Εκκλησία δεν έχει έκπτωση. Δεν συζητείται, διότι η Θεία Ευχαριστία είναι η Εκκλησία, είναι αυτή καθεαυτή η Εκκλησία.

Εκεί που χρειάζεται οικονομία είναι η συνάθροισις, η συνάντηση των ανθρώπων. Κι εκεί είναι ακριβώς που συνεννοούμεθα με την Πολιτεία. Η Πολιτεία δεν έχει λόγο για τη Θεία Κοινωνία. Είναι θέμα εκκλησιαστικό. Έχει όμως λόγο για τη συνάθροιση, για την προστασία των ανθρώπων. Τουτέστιν, αυτό που λέμε κι εμείς: “ο αδελφός μας”. Διότι αλλιώς έχει έναν εγωισμό: “Εγώ να κοινωνήσω αλλά εις βάρος του αδελφού μου, που, από τη συνάθροιση, υπάρχει πιθανότης να προσβληθεί”.

Έτσι λοιπόν, φεύγουμε από την ακρίβεια κι ερχόμαστε στην οικονομία που η Εκκλησία πάντοτε βρίσκει τον τρόπο να θεραπεύσει. Δηλαδή να βοηθήσει τον άνθρωπο στη συγκεκριμένη περίπτωση, είτε σαν πρόσωπο είτε σαν σύνολο. Αυτό λοιπόν γίνεται και τώρα, σε συνεργασία με την Πολιτεία έχω υποχρέωση να ακούσουμε, να πειθαρχήσουμε, να συμπορευθούμε, να κρατήσουμε αυτόν τον όρο της μη-συναθροίσεως, της μη-συναντήσεως, σε όλη αυτή την πορεία που αντιμετωπίζουμε και τις δυσκολίες.

Δημοσιογράφος: Όλοι οι πιστοί συζητούν αυτές τις μέρες πώς θα φτάσει το το Άγιο Φως στα σπίτια. Σας προβληματίζει μια ενδεχόμενη συγκέντρωση πολλών ανθρώπων έξω από τις Εκκλησίες το βράδυ της Ανάστασης;

Η ουσία είναι, και συμφωνούμε όλοι, η συμμετοχή μας στο Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Όλα τα άλλα είναι πρόσθετα. Τα χρειαζόμαστε, ομορφαίνουν τη ζωή μας, αλλά δεν είναι τα πρώτα. Εδώ λοιπόν που κάνουμε έναν, όχι συμβιβασμό, μιαν οικονομία, είναι ότι προσπαθούμε με ό,τι μέτρο λαμβάνουμε να βοηθήσουμε να μην εξαπλωθεί η αρρώστια, η επιδημία.

Δεν ξέρω βέβαια τι θα γίνει με το Άγιο Φως, πώς θα αντιμετωπιστεί, αλλά όπως ξέρετε, το άγιο φως είναι πάντοτε στην Εκκλησία. Παλιότερα, πριν γίνουν εκείνα που γίνονται σήμερα για την υποδοχή του Αγίου Φωτός, έπαιρναν το φως από το κανδήλι της Αγίας Τραπέζης. Δεν υπάρχει λοιπόν άγιο φως πρώτης κατηγορίας και δευτέρας κατηγορίας. Αυτά είναι ήθη που επεκράτησαν τελευταία, τα σεβόμαστε, και χρησιμοποιώντας τον κόσμο αυτό της οικονομίας, θα βρεθεί και σ’ αυτό λύση.

Δημοσιογράφος: Δεν έλειψαν όλο αυτό το διάστημα και ακραίες τοποθετήσεις Ιεραρχών στο δημόσιο διάλογο για τη στάση της Εκκλησίας σε υψηλούς τόνους. Η Ιερά Σύνοδος έβαλε τέλος στις δηλώσεις. Θεωρείτε πως αυτές οι προσωπικές θέσεις προκαλούν σύγχυση και αποπροσανατολίζουν τους πιστούς;

Κοιτάξτε, δεν χρειάζεται πολλή φιλοσοφία για να πάρει απάντηση κανείς. Αναγνωρίζουμε ότι αυτή η κατάσταση δημιουργεί ερωτήματα. Νομίζουμε όλοι ότι μπορούμε να απαντήσουμε. Και υπάρχουν πολλοί που μπορούν να δώσουν απαντήσεις, ο καθένας με τον δικό του τρόπο. Σε ένα όμως συλλογικό όργανο, που υπάρχει η Διαρκής Ιερά Σύνοδος, και υπάρχει Ιεραρχία, που υπάρχει ο Μητροπολίτης, ο Επίσκοπος, σε κάθε περιοχή, δεν νομίζω ότι είναι ο καλύτερος τρόπος ενεργείας. Θα σας πω ένα παράδειγμα κι αυτό θα μας βγάλει το συμπέρασμα.

Ένας καλός ιερεύς, δικός μας, στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών, ευσεβέστατος, στα καθήκοντά του πάντοτε προσεκτικός, διδακτικός, μου γράφει ένα γράμμα πονεμένο. Μου λέει “Μακαριότατε, εγώ είμαι κληρικός γι’ αυτό το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας και καλούμαι να το μεταφέρω στους ανθρώπους, στους ενορίτες μας. Σήμερα με όλα αυτά που γίνονται, βλέπω ότι μπαίνει κάποιο εμπόδιο”.

Απαντώ: Κι εγώ ταράζομαι γι’ αυτό το πράγμα, κι εγώ στενοχωριέμαι, κι εγώ λυπάμαι.

Αλλά μπαίνει κι ένας άλλος λογισμός: “Πάτερ μου, τα λες στον πατέρα σου, σε καταλαβαίνει. Γιατί αυτή η εξομολόγησή σου έχει σκορπιστεί στους εφημέριους όλης της Αρχιεπισκοπής, στα Μέσα, στις τηλεοράσεις, κλπ. Είναι περίεργο να σκεφτώ ότι πιο πολύ σ’ ενδιαφέρει ο εγωισμός σου και το πρόσωπό σου από αυτό καθεαυτό το γεγονός της Λειτουργίας;”

Κι αυτό δεν το κάνουν μόνο οι ιερείς, το κάνουν και οι Αρχιερείς, το κάνουν και λαϊκοί, το κάνουν και διάφοροι σύλλογοι. Σ’ αυτή την περίπτωση θα ήθελα να διαβεβαιώσω ότι τα μέλη της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου, και πιστεύω όλης της Ιεραρχίας, πιστεύουν ότι αυτή τη στιγμή κυρίως πρέπει να επικρατήσει το πνεύμα της οικονομίας της Εκκλησίας και η προσπάθεια να συνεργαστούμε όχι μόνο με την Πολιτεία αλλά και με οποιονδήποτε φορέα θέλει και επιθυμεί να συνεργαστούμε, για να ζήσει ο κόσμος.

Δημοσιογράφος: Με ποιες δράσεις, με ποιες πρωτοβουλίες η Εκκλησία βοηθά αυτή τη στιγμή το ιατρικό προσωπικό, το κράτος αλλά και τους πολίτες;

Σας ευχαριστώ πάρα πολύ γιατί μου δίνετε την ευκαιρία για μια άλλη ακόμη φορά να τους πω ένα μεγάλο ευχαριστώ όχι προσωπικά μόνο, από τους συνεργάτες μου αλλά και από όλο το πλήρωμα της Εκκλησίας. Διότι μ’ αυτή την αυτοθυσία, μ’ αυτές τις πράξεις, μ’ αυτή τη λειτουργικότητα, τόσο τα στελέχη του κράτους αλλά κυρίως το ιατρικό προσωπικό, το νοσοκομειακό προσωπικό, οι απλοί εργάτες που δουλεύουν σ’ αυτό το χώρο, αλλά και στο ερευνητικό προσωπικό προς τους οποίους ανθρώπους σήμερα έχουμε στρέψει όλο το ενδιαφέρον, την περιέργεια, την προσευχή μας να τους φωτίσει ο Θεός μέσα στον αγώνα τους για τη δημιουργία, την εξεύρεση εμβολίου ή θεραπευτικής αγωγής.

Θα ήθελα να πω κάτι που η Εκκλησία δεν το συνηθίζει, αλλά εκ των πραγμάτων κι εδώ χρειάζεται μια οικονομία. Χρειάζεται ο κόσμος ένα στήριγμα. Η Εκκλησία πάντοτε έκανε τον αγώνα της, κάνει τον αγώνα της και θα κάνει τον αγώνα της αύριο. Να θυμηθούμε αυτά τα δέκα πέτρινα χρόνια που περάσανε, τι προσέφερε η Εκκλησία της Ελλάδος, οι Μητροπόλεις όλες από το ένα άκρο έως το άλλο άκρο της Ελλάδας μας, τι προσέφερε σε αυτούς τους ανθρώπους που πείναγαν, που είναι άνεργοι, που έρχονται και χτυπάνε την πόρτα για βοήθεια και για συμπαράσταση, πώς μπόρεσε να κρατήσει αυτό το λαό ενωμένο, πώς μπόρεσε να κρατήσει αυτό το βάρος στις πλάτες της.

Αλλά δεν είναι μόνο το χθες, είναι και το σήμερα. Υπάρχουν εκατοντάδες ιδρύματα, για φτωχά παιδιά, για παιδιά τα οποία παρουσιάζουν προβλήματα, νοητική στέρηση, σύνδρομα Down, όλα αυτά στεγάζονται στην Εκκλησία. Κέντρα ηλικιωμένων πάρα πολλά. Τώρα τελευταία κέντρα που στεγάζουν ένα άλλο φοβερό πρόβλημα, τους ανθρώπους που έχουν Alzheimer, τους ανθρώπους που ζουν στον κόσμο των χαμένων.

Για όλους αυτούς η Εκκλησία έχει κάνει τεράστιο έργο και θα κάνει, κι ακόμα μπορεί να προσφέρει. Γι’ αυτό τα μέλη της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου, όχι για να φανούν, αλλά σαν ένα δείγμα συμπαραστάσεως, αποφάσισαν το μισθό ενός μηνός να τον διαθέσουμε για την άμυνα απέναντι σ’ αυτό το πρόβλημα, και προτρέπουν και τους άλλους Αρχιερείς. Αλλά θα έλεγα κι’ απ’ αυτή τη θέση και προς όλους τους ανθρώπους που μπορούν. Δεν μετράμε το πόσο, αλλά είναι το πώς ερχόμαστε και βοηθάμε στην προκειμένη περίπτωση.

Αλλά και όλες οι δομές της Εκκλησίας οι οποίες υπάρχουν και είναι γεμάτες αυτή τη στιγμή από ανθρώπους που εξυπηρετούνται σήμερα. Αλλά κι αυτές οι δομές που είναι έτοιμες και δεν έχουν λειτουργήσει ακόμα, τίθενται στη διάθεση της Πολιτείας, των Δήμων, ώστε με μια συνεργασία να προλάβουμε να καλύψουμε τις ανάγκες στην πείνα, στη στέγαση και στα άλλα καθημερινά προβλήματα.

Παραδείγματος χάριν, κάναμε ένα ωραιότατο κέντρο ηλικιωμένων στον Ωρωπό, στο Δήλεσι. Νομίζω δεν υπάρχει άλλο καλύτερο απ’ αυτό στην Ελλάδα. Έχει αρχίσει και λειτουργεί. Θα έλεγα ότι είναι στη διάθεση της Πολιτείας, αν θέλει να το κάνει κέντρο για να αντιμετωπίσουμε τέτοια προβλήματα. Αλλά και άλλες δομές που έχουμε, δόθηκε το σύνθημα και στην κεντρική υπηρεσία των οικονομικών της Εκκλησίας αλλά και στους άλλους τους συνεργάτες μας γενικά, φιλόπτωχα ταμεία και σε όλες τις Μητροπόλεις, και πιστεύω ότι όλοι οι Μητροπολίτες θα συγκατατεθούν σ’ αυτό. Είμαστε στη διάθεση του λαού μας. Διότι γι’ αυτό το λαό ζούμε όλοι μας.

Δημοσιογράφος: Μακαριότατε, η πανδημία όλα δείχνουν πως θ’ αλλάξει το κόσμο. Έχουμε ανησυχία και φόβο και για την εξέλιξή της αλλά και για την επόμενη μέρα. Ποιες είναι οι δικές σας σκέψεις;

Το πρώτο είναι ότι κάνοντας μιαν ελαφρά κριτική, είναι ότι το είχαμε παρακάνει. Κι αυτό φαίνεται σε όλες μας τις εκφάνσεις της καθημερινής ζωής. Θ’ αλλάξουν πολλά πράγματα, όπως έχουν αλλάξει και κατά το παρελθόν. Επιδημίες, πόλεμοι, όταν ξεπεράστηκαν, κάτω απ’ αυτό το πνεύμα προσπάθησαν να βρουν τρόπους που να αντιμετωπίζουν αυτές τις επιδρομές, τις οποιεσδήποτε, είτε ανθρώπινες είτε αρρώστιες και επιδημίες. Αυτό θα ξαναγίνει και θα ξαναφανεί πάλι. Είναι όμως μια ευκαιρία να κάνουμε αυτοκριτική ο καθένας στον εαυτό του και συλλογική.

Να σας πω ένα παράδειγμα που θα σας φανεί αστείο. Όταν πήγαινα στην επαρχία που ήμουνα για να λειτουργήσω στα χωριά, έρχονταν τα παιδόπουλα στο ιερό. Και τους έλεγα, θα σπουδάσετε; Τι θα γίνετε; Έλεγαν, “εγώ θα γίνω ποδοσφαιριστής”, “εγώ θα γίνω τραγουδιστής”.

Γιατί; “Διότι βγάζει πολλά λεφτά”.

Ρώταγα τους γονείς, “Τι σκέπτεστε για το γιο σας;”

“Εγώ του λέω να πάει Πολυτεχνείο, να γίνει γιατρός, αυτός θέλει να γίνει ζωγράφος. Και του λέω, βρε πώς θα ζήσεις άμα γίνεις ζωγράφος;”

Θα ήθελα να στρέψω την προσοχή μας εδώ στη συζήτηση σ’ ένα χώρο που είναι τόσο βάσιμος, τόσο χρήσιμος χρήσιμος, αλλά είδα έχει γίνει αμελητέος. Ποιοι είναι αυτοί που εργάζονται σήμερα,που είναι κάτω από τα μικροσκόπια και παλεύουν με τα μικρόβια και με όλα αυτά τα μέσα για να βρουν το φάρμακο, να βρουν τον τρόπο που θα μας σώσουν σ’ αυτές τις περιπτώσεις σαν ζωές. Ποιος τους σκέφτηκε αυτούς πολλές φορές; Ποιος τους έδωσε την τιμή που τους πρέπει. Βλέπουμε πόσους βραβεύουν, πόσος θόρυβο γίνεται από διάφορα ονόματα.

Όλοι αυτοί οι άνθρωποι είναι εγκαταλελειμμένοι, είναι στην αφάνεια. Δεν υπολογίζουμε πολλές φορές την πραγματική τους αξία. Μήπως είναι καιρός μέσα στο ταμείο μας, μέσα στη σκέψη μας και στην προσευχή μας να βάλουμε και αυτούς τους ανθρώπους;

Δημοσιογράφος: Που δουλεύουν με αυτοθυσία γιατί κινδυνεύουν, απειλείται η ζωή τους…

Θα μου επιτρέψετε να σας πω μερικά παραδείγματα διότι εγώ είμαι μεγαλύτερος από σας κι έχω ζήσει πολύ πιο τραγικά πράγματα. Έζησα π.χ., την επιδημία, την αρρώστια της λέπρας. Είδα πώς αυτοί οι άνθρωποι έφευγαν για να μην κλειστούν σε άσυλα, στα βουνά, στις σπηλιές. Και πηγαίναμε μικρά παιδιά, ως φοιτητές, να τους επισκεφτούμε. Και βλέπαμε τον ιερέα να αναλίσκεται στα κρεβάτια τους, να είναι πλάι τους, νοσοκόμες, και λέγαμε: “μα πώς αυτός ο άνθρωπος, αυτοί οι άνθρωποι, αντέχουν”.

Κάθε εποχή λοιπόν έχει τους δικούς της ήρωες, τους αφανείς. που δεν πρέπει να τους περιφρονούμε αλλά πρέπει να τους τιμούμε. Έτσι λοιπόν πρέπει και σήμερα και να τους τιμούμε, διότι τους βλέπουμε με τα μάτια μας πώς αγωνίζονται, αλλά και να τους αντιγράφουμε. Να προσπαθούμε κι εμείς, στο μέτρο των δυνατοτήτων μας, αλλά και των ικανότητών μας και των αρμοδιοτήτων μας, να σταθούμε πλάι, πλάι. Όχι μόνο με αυτούς αλλά και με τους συνανθρώπους ώστε να γίνει αντιληπτό ότι είμαστε μια αλυσίδα αυτή τη στιγμή και δεν έχουμε την πολυτέλεια να κάνει ο καθένας ό,τι θέλει.

Επομένως, να το σημείο εκείνο που συναντιόμαστε με την Πολιτεία, την κάθε Πολιτεία, την κάθε Αρχή. Δεν είναι τα ιδεολογικά ρεύματα, δεν είναι οι άλλες διαστρωματώσεις που πρέπει να μας χωρίζουν. Αυτή τη στιγμή, πρέπει να είμαστε ενωμένοι όλοι μαζί στον κοινό εχθρό που λέγεται κορωνοϊός.

Δημοσιογράφος: Μακαριότατε, τι θα θέλατε να πείτε στους Έλληνες;

Στους Έλληνες θα ήθελα να πω σαν ένας άνθρωπος που έχει αρκετές εμπειρίες γύρω απ’ αυτά τα θέματα, ένα “Κουράγιο”, θα ξεπεραστεί κι αυτό και θα ξανάρθουν πάλι ημέρες που θα ζήσουμε πάλι όμορφα. Αλλά εύχομαι να είναι το αποτέλεσμα της εσωτερικής διεργασίας στο ταμείο μας, μέσα, στους λογισμούς μας, στις σκέψεις μας, στις αποφάσεις μας, να είναι τέτοιο που θα επηρεάσει και το μέλλον το δικό μας αλλά και το μέλλον της κοινωνίας που έρχεται.

Δημοσιογράφος: Μακαριότατε σας ευχαριστούμε για τον πολύτιμο χρόνο σας και γι’ αυτή την σημαντική συνέντευξη.

Κι εγώ θα ήθελα να σας ευχαριστήσω προσωπικά και να απευθύνω απ’ αυτή τη θέση ευχαριστίες πολλές προς το τηλεοπτικό κανάλι του Antenna για τις υπηρεσίες που προσφέρει προς την Εκκλησία και τον Ελληνικό λαό.
____

Δείτε εδώ κριτική στην ανωτέρω συνέντευξη.